بررسی جایگاه ارزهای دیجیتال در فقه اسلامی و حقوق ایران

نویسندگان

    نرجس خاتون محبی پور گروه حقوق، واحد لارستان‌، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان‌، ایران.
    مهدی زارع گروه حقوق، واحد لارستان‌، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان‌، ایران.
    محمد رمضانی گروه حقوق، واحد لارستان‌، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان‌، ایران.
    بابک خسروی نیا * گروه حقوق، واحد لارستان‌، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان‌، ایران. babak.khosravinia@iau.ir

کلمات کلیدی:

ارزهای دیجیتال, فقه اسلامی, حقوق ایران, مالیت, رمزارز, تنظیم‌گری مالی

چکیده

ظهور ارزهای دیجیتال یکی از مهمترین تحولات نظام پولی و مالی معاصر است که مفاهیم سنتی پول، مال، مالکیت، قرارداد و تنظیمگری را با چالشهای بنیادین مواجه کرده است. این مقاله با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی به بررسی جایگاه ارزهای دیجیتال در فقه اسلامی و حقوق ایران میپردازد و میکوشد روشن سازد که آیا رمزارزها را میتوان مال، پول، دارایی دیجیتال یا موضوع معتبر معامله دانست. از منظر فقه اسلامی، مسئله اصلی در تحلیل ارزهای دیجیتال، احراز مالیت، منفعت عقلایی، قابلیت اختصاص، مشروعیت انتفاع و سازگاری معاملات آن با قواعدی مانند منع غرر، نفی ضرر، حرمت ربا، ممنوعیت اکل مال به باطل و لزوم حفظ نظام اقتصادی است. یافتههای مقاله نشان میدهد که نمیتوان حکم ارزهای دیجیتال را به صورت مطلق بر جواز یا حرمت مبتنی کرد، بلکه باید میان نگهداری، استخراج، مبادله، استفاده به عنوان ابزار پرداخت، سفتهبازی و کاربردهای مجرمانه تفکیک نمود. از منظر حقوق ایران، ارزهای دیجیتال را میتوان در صورت برخورداری از ارزش اقتصادی و قابلیت انتقال، نوعی دارایی غیرمادی و دیجیتال دانست، اما این شناسایی به معنای پذیرش آنها به عنوان پول رسمی یا وسیله پرداخت قانونی نیست. قراردادهای مربوط به ارزهای دیجیتال در صورتی معتبر خواهند بود که شرایط عمومی صحت معاملات، شفافیت موضوع، رضایت آگاهانه طرفین و مشروعیت جهت رعایت شود. همچنین خطراتی مانند پولشویی، فرار مالیاتی، کلاهبرداری، فقدان حمایت از کاربران، دشواری توقیف و ابهام در ارث، ضرورت تنظیمگری جامع را نشان میدهد. نتیجه مقاله آن است که جایگاه مناسب ارزهای دیجیتال در فقه اسلامی و حقوق ایران، «مالیت و مشروعیت مشروط» همراه با تنظیمگری دقیق، مرحلهای و مبتنی بر تفکیک کارکردهاست.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Antonopoulos, A. M. (2017). Mastering Bitcoin: Programming the Open Blockchain (2 ed.). O'Reilly Media.

Böhme, R., Christin, N., Edelman, B., & Moore, T. (2015). Bitcoin: Economics, Technology, and Governance. Journal of Economic Perspectives, 29(2), 213-238. https://doi.org/10.1257/jep.29.2.213

Chitsazian, M., & Khorsandi, Z. (2021). The Nature and Property Status of Digital Currencies from the Perspective of Comparative Fiqh. Comparative Fiqh(17).

El-Gamal, M. A. (2006). Islamic Finance: Law, Economics, and Practice. Cambridge University Press.

Eyvazloo, H., Mousavian, S. A., Rezaei Sadrabadi, M., & Nouri, J. (2019). Fiqh-Economic Analysis of Mining Virtual Currencies in the Islamic Economic System: The Case of Bitcoin. Islamic Economics Knowledge(1).

Financial Action Task, F. (2021). Updated Guidance for a Risk-Based Approach to Virtual Assets and Virtual Asset Service Providers. https://www.fatf-gafi.org/

Grinberg, R. (2011). Bitcoin: An Innovative Alternative Digital Currency. Hastings Science and Technology Law Journal, 4(1), 159-208.

He, D., Habermeier, K., Leckow, R., Haksar, V., Almeida, Y., Kashima, M., Kyriakos-Saad, N., Oura, H., Sedik, T. S., Stetsenko, N., & Verdugo-Yepes, C. (2016). Virtual Currencies and Beyond: Initial Considerations (9781498363273).

Kashian, A., Bahrami, Z., Gholipour, F., & Shahrouyi, Z. (2019). Understanding the Nature of Digital Currencies and Determining Legislative Requirements in Iran from the Perspective of Islamic Economics. Fiscal and Economic Policies, 7(26).

Khordmand, M. (2019). Fiqh Analysis of Mining and Exchange of Cryptocurrencies with a Focus on the Bitcoin Network. Islamic Economics Knowledge, 10(2).

Meera, A. K. M. (2018). Cryptocurrencies from Islamic Perspectives: The Case of Bitcoin. Bulletin of Monetary Economics and Banking, 20(4), 443-460. https://doi.org/10.21098/bemp.v20i4.902

Mirzakhani, R. (2017). Bitcoin and the Financial-Jurisprudential Nature of Virtual Money.

Modarresi Tabatabaei Yazdi, S. M. R. (2022). Fiqh of Cryptocurrencies. Seminary Publications Institute.

Nakamoto, S. (2008). Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System. https://bitcoin.org/bitcoin.pdf

Narayanan, A., Bonneau, J., Felten, E., Miller, A., & Goldfeder, S. (2016). Bitcoin and Cryptocurrency Technologies: A Comprehensive Introduction. Princeton University Press.

Shovkhalov, S., & Idrisov, H. (2021). Economic and Legal Analysis of Cryptocurrency: Scientific Views from Russia and the Muslim World. Laws, 10(2). https://doi.org/10.3390/laws10020032

Usmani, M. T. (2002). An Introduction to Islamic Finance. Kluwer Law International.

Vahidzadeh, S., & Malekzadeh, F. (2020). The Jurisprudential and Legal Status of Digital Currencies. Khorsandi Publications.

Yermack, D. (2015). Is Bitcoin a Real Currency? An Economic Appraisal. Handbook of Digital Currency, 31-43. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-802117-0.00002-3

دانلود

چاپ شده

1406-06-01

ارسال

1405-01-15

بازنگری

1405-03-27

پذیرش

1405-04-04

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

محبی پور ن. خ. .، زارع م.، رمضانی م.، و خسروی نیا ب. (1406). بررسی جایگاه ارزهای دیجیتال در فقه اسلامی و حقوق ایران. دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی، 1-22. https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/view/646

مقالات مشابه

1-10 از 322

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.