شناسایی و طبقهبندی صور و مصادیق اخلال در نظم عمومی در متون قانونی و متون تفسیری حقوقی
کلمات کلیدی:
نظم عمومی, اخلال در نظم عمومی, ماده ۶۱۸, حقوق کیفری, مصادیق اخلال, تفسیر قوانین کیفری, آسایش عمومیچکیده
نظم عمومی از مفاهیم بنیادین و در عین حال سیال حقوق کیفری است که تعیین قلمرو آن مستقیماً با حدود مداخله کیفری دولت و تضمین آزادیهای فردی ارتباط دارد. ابهام مفهومی نظم عمومی و استفاده قانونگذار از عباراتی نظیر «هیاهو و جنجال»، «حرکات غیرمتعارف» و «تعرض به افراد» موجب شده است مرز میان رفتارهای صرفاً نامتعارف یا مزاحمتهای محدود با اخلال کیفری در نظم عمومی همواره روشن نباشد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و طبقهبندی صور و مصادیق اخلال در نظم عمومی در متون قانونی و متون تفسیری حقوقی و با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. یافتهها نشان میدهد ماده ۶۱۸ قانون مجازات اسلامی مهمترین مبنای مستقیم جرمانگاری اخلال در نظم عمومی است و ساختار آن از پیوند میان صورتهای مشخص رفتار و تحقق نتیجه عمومی تشکیل میشود. ازاینرو، صرف هیاهو، رفتار غیرمتعارف یا تعرض برای تحقق جرم کافی نیست، بلکه رفتار باید به اخلال واقعی در نظم، آسایش یا آرامش عمومی یا بازداشتن مردم از کسبوکار منتهی شود. همچنین، جرایم مرتبط با نظم و آسایش عمومی که در مواد دیگری از قانون پیشبینی شدهاند، دارای عناصر مستقل بوده و نباید صرفاً مصادیق ماده ۶۱۸ محسوب شوند. برآیند تحلیل متون قانونی و تفسیری امکان ارائه یک طبقهبندی چهارمحوری را فراهم میکند که شامل ماهیت رفتار، نوع نتیجه اخلالآمیز، دامنه و شدت اخلال و شیوه ارتکاب است. بر این اساس، شاخصهایی نظیر گستره اشخاص متأثر، مدت استمرار رفتار، میزان اختلال در عملکرد عادی محیط، توقف عبور و مرور، اختلال در فعالیت اقتصادی و ایجاد خوف یا اضطراب عمومی میتوانند در تشخیص اخلال کیفری مؤثر باشند. نتیجه پژوهش نشان میدهد مشکل اصلی نه فقدان احصای کامل مصادیق، بلکه نبود معیارهای روشن برای تعیین آستانه مداخله کیفری و تمایز اخلال عمومی از رفتارهای نامطلوب یا اختلافات خصوصی است.
دانلودها
مراجع
Ali Mirzaei, E. (2021). The Role of Legal Principles in Interpretation and Resolution of Conflicts of Laws: A Case Study of Iranian Criminal and Civil Laws. Judiciary Law Journal, 85(113).
Almasi, N. A., Alizadeh, A., & Karimpour, S. (2016). Public Order from Legal, Jurisprudential, and Sociological Approaches. Jurisprudential Research Journal(1), 1-36.
Beccaria, C. (2016). On Crimes and Punishments (7th ed.). Mizan.
Ghaemifard, S. M., Ghorbani-Sini, H., & Mohseni, F. (2025). Legal Limits on Determining and Changing the Criminal Charge by the Judicial Authority and Its Consequences. Qazavat Quarterly, 25(124), 62-88.
Hauser, J.-J., & Lemouland, J.-J. (2016). Ordre public et bonnes moeurs. Répertoire de droit civil
Khaleghi, A. (2020). Guaranteeing the Rights of the Accused in the Criminal Process in Light of Public Law Theory. University of Tehran Studies in Criminal Law and Criminology, 1, 41-66.
Khani, V., & Mazhari, M. (2020). A Comparative Study of Citizenship-Rights Components in the Constitutions of Iran, Egypt, and Tunisia. Comparative Law Research Journal, 5, 185-208.
Mirzaei, M., & Rezaei, M. (2020). Criminal Policy Oriented toward Security and Freedom. Mizan.
Sadati, S. M. J., & Nobahar, R. (2018). A Reflection on the Grounds for the Formation of a Strict Criminal Policy in the First Decade of the Islamic Revolution of Iran. Islamic Jurisprudence and Law Journal(17).
Safari, A. (2015). Penology (28th ed.). Jangal.
Shahabi, M. (2015). Legal Pluralism: A Reflection on the Basis of the Binding Force of Legal Rules and the Variables of Legal-System Transformation. Public Law Research Quarterly(48), 137-167.
Shahabi, M. (2018). Philosophy of Law: Theoretical Foundations of the Transformation of the Legal System from Traditional to Modern Law. Research Institute for Islamic Culture and Thought.
Sham'i, M., & Shahbaz, S. (2015). Maximum Criminalization (1st ed.). Jangal-Kavoshyar.
Sharifi Tarazkouhi, H. (2016). Human Rights: Values and Realities (2nd ed.). Mizan.
دانلودها
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Seyedehsan Amjadi (Author); Abdolrahim Moradi; Mohammad Rohani Moghadam (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.