رویکرد و چالش‌های جرم انگاری توهین به مقدسات در نظام حقوقی ایران

چکیده

جرم اهانت به مقدّسات از مسائل بسیار مهّم در فقه و جوامع حقوقی است. اهانت به مقدّسات می¬تواند موجب برانگیختگی عاطفی اعضای جامعه گردیده و زمینه¬ساز خطرات امنیّتی گردد. هدف از پژوهش حاضر ارائه الگوی مناسب در زمینه مبانی جرم اهانت به مقدّسات و کم کردن چالش¬ها و زمینه¬سازی رفتارها ومخاطرات جدی امنیّتی در سطح ملی و بین¬المللی در این زمینه است. این پژوهش از نظر ماهیت و شیوه جمع¬آوری داده¬ها، توصیفی- تحلیلی و راهبرد پژوهش ترکیبی(کیفی-کمی) است و در مجموع از منابع مورد نظر، ابعاد و مؤلفه، چالش¬ها و ره آوردها، گردآوری شده و مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته¬ها نشان داد که، بمنظور اجرای اصل حاکمیت عدالت، باید هر عاملی که با این اصل در تعارض باشد نادیده و یا تعدیل گردد. نتیجه منطقی در رابطه با جرم اهانت به مقدسات آن است که مقدسات شامل تمامی امور و اشخاصی است که رعایت حرمت آن ها شرعاَ، قانوناَ و عرفاَ ضرورت دارد. در نظام حقوقی، قانونگذار ایران به بررسی مبانی مجازات اهانت به مقدسات مندرج ماده 513 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 پرداخته، همچنین در قانون مطبوعات (ماده 26) و اخیراً به نحو خاص در مواد 262 و 263 همین قانون، جعل و جرم¬انگاری شده است و بر اساس مندرجات کنوانسیون‌ها و معاهدات بین‌المللی از جمله کنوانسیون حقوق بشر و اعلامیه جهانی حقوق بشر هرگونه توهین مذهبی و هر رفتار غیرقانونی علیه اشخاص و گروه‌ها به واسطه مذهب ممنوع است. اما در دیدگاه حقوق بشر به خصوص نظام کامن لا که شامل انگلیس و آمریکا می¬گردد، فقط نسبت ‏به مقدسات دین مسیحیت، حمایتهای حقوقی اعمال گردیده و سایر ادیان الهی مورد پشتیبانی قانونی قرار نگرفته‏اند. نتایج نشان داد که جامعیت عنوان مقدسات، امروزه به اشکال و طُرُق نوین همانند توهین به پرچم و شخصیت¬های برجسته علمی، فرهنگی و سیاستی هم صورت می¬پذیرد و صرفاً به یک طریق محدود نمی¬شود.