مسئولیت هیئتمدیره شرکتهای سهامی در حقوق ایران و عراق: مطالعه در ماهیت حقوقی و مبانی مسئولیت
کلمات کلیدی:
هیئتمدیره, شرکت سهامی, مسئولیت مدنی, حقوق ایران, حقوق عراق, نظریه رکن, قانون تجارتچکیده
مسئولیت هیئتمدیره در شرکتهای سهامی، از مهمترین مباحث حقوق شرکتهاست؛ زیرا این رکن، اداره و هدایت عملی شرکت را بر عهده دارد و تصمیمات آن میتواند بهطور مستقیم بر حقوق سهامداران، بستانکاران و اشخاص ثالث اثر بگذارد. در حقوق ایران و عراق، هرچند ساختار شرکت سهامی بر استقلال شخصیت حقوقی و تفکیک مالکیت از مدیریت استوار است، اما مبانی و آثار مسئولیت مدیران در این دو نظام یکسان نیست. در حقوق ایران، لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت، بهویژه مواد ۱۴۲ و ۱۴۳، چارچوب اصلی مسئولیت مدیران را ترسیم میکند و آن را بر پایه تخلف از قانون، اساسنامه، مصوبات مجمع عمومی و تقصیر در انجام وظایف مدیریتی استوار میسازد. در حقوق عراق نیز، با اتکاء به قانون شرکتها و قواعد عمومی مسئولیت مدنی، مسئولیت هیئتمدیره قابل تحلیل است، هرچند این نظام از حیث تصریح قانونی و تفکیک دقیق مبانی مسئولیت، از حقوق ایران اجمال بیشتری دارد. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و تطبیقی، ماهیت حقوقی رابطه هیئتمدیره با شرکت و سهامداران را بررسی کرده و نشان میدهد که نظریه رکن، بیش از نظریه وکالت، با ساختار شرکت سهامی سازگار است. همچنین نتیجه میگیرد که مسئولیت مدیران در هر دو نظام، بر پایه تقصیر، نقض تکالیف قانونی و ضرورت حمایت از منافع شرکت و اشخاص زیاندیده قابل تبیین است.
دانلودها
مراجع
Al-Bakr, J. M. (2010). Directors' civil liability in companies. Dar al-Thaqafa.
Al-Bayati, S. (2011). Joint-stock companies and their management. Maktabat al-Sanhuri.
Al-Ziyadi, N. Z. J. (2018). Civil liability arising from a third party's breach of contract: A comparative study University of Babylon].
Demirchili, M., Hatami, A., & Gharaei, M. (2018). The Commercial Code in the current legal order. Dadsetan.
Deylami, A. (2011). A reflection on different interpretations of joint and several liability. Islamic Jurisprudence and Law, 2(3), 89-118.
Ebrahim, Y. (2015). Directors' liability in joint-stock companies. Jangal.
Eisaei Tafreshi, M. (2016). Commercial company law (Vol. 1). Tarbiat Modares University Press.
Erfani, M. (2010). Commercial law (6 ed., Vol. 2). University Jihad.
Eskini, R. (2019). Commercial law: Commercial companies (3 ed., Vol. 1). SAMT.
Ghasemi, M. R. (2016). Directors' civil liability in legal systems. Dadgostar.
Habibzadeh, M. J. (2016). Commercial company law. SAMT.
Jasim, F. E. (2017). A concise account of commercial companies. Al-Maktaba al-Qanuniyya.
Katouzian, N. (2015). Civil law: Specific contracts (10 ed., Vol. 3). Mizan.
Keay, A. (2017). Corporate liability (3 ed.). Hart Publishing.
Khalil, A. (2008). Commercial companies in Iraqi legislation. University of Baghdad Press.
Khosravi, S. (2016). Civil liability of directors of joint-stock companies under the new Commercial Bill Shahid Ashrafi Esfahani University].
Kraakman, R. (2017). The anatomy of corporate law: A comparative and functional approach (3 ed.). Oxford University Press.
Mohammad Sami, F. (1999). Commercial law: A comparative study. Dar al-Ulum al-Arabiyya.
Nekouei, M. (2014). Instances of invalidity of exemption clauses: A comparative study. Private Law Studies, 44(2), 253-273.
Ouladi, M. (2008). Civil liability of directors of joint-stock companies: A comparative study University of Tehran].
دانلودها
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Lida Sobati (Author); Abdolrahim Moradi

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.