Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 4 پیاپی 14 1405 04 01 Liability of the Board of Directors of Joint-Stock Companies under Iranian and Iraqi Law: A Study of the Legal Nature and Foundations of Liability مسئولیت هیئت‌مدیره شرکت‌های سهامی در حقوق ایران و عراق: مطالعه در ماهیت حقوقی و مبانی مسئولیت 1 21 FA لیدا ثباتی گروه حقوق خصوصی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران عبدالرحیم مرادی گروه حقوق خصوصی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران Journal Article 1404 12 05 <p>The liability of the board of directors in joint-stock companies constitutes one of the most significant issues in corporate law, as this corporate body is responsible for the practical administration and direction of the company, and its decisions may directly affect the rights and interests of shareholders, creditors, and third parties. In Iranian and Iraqi law, although the structure of the joint-stock company is founded upon the independent legal personality of the company and the separation of ownership from management, the foundations and legal consequences of directors’ liability are not identical in the two legal systems. Under Iranian law, the Legal Bill Amending Certain Parts of the Commercial Code, particularly Articles 142 and 143, establishes the principal framework governing directors’ liability and grounds such liability in violations of statutory provisions, the articles of association, resolutions of the general meeting, and fault in the performance of managerial duties. Under Iraqi law, the liability of the board of directors may similarly be analyzed on the basis of the Companies Law and the general rules of civil liability, although Iraqi law is comparatively less explicit in its statutory provisions and provides a less precise differentiation among the various legal grounds of liability. Employing a descriptive-analytical and comparative approach, this study examines the legal nature of the relationship between the board of directors, the company, and its shareholders and demonstrates that the organ theory is more compatible with the legal structure of the joint-stock company than the agency theory. The study further concludes that, in both legal systems, directors’ liability may be explained on the basis of fault, breach of statutory duties, and the necessity of protecting the interests of the company and injured parties.</p> <p>مسئولیت هیئت‌مدیره در شرکت‌های سهامی، از مهم‌ترین مباحث حقوق شرکت‌هاست؛ زیرا این رکن، اداره و هدایت عملی شرکت را بر عهده دارد و تصمیمات آن می‌تواند به‌طور مستقیم بر حقوق سهامداران، بستانکاران و اشخاص ثالث اثر بگذارد. در حقوق ایران و عراق، هرچند ساختار شرکت سهامی بر استقلال شخصیت حقوقی و تفکیک مالکیت از مدیریت استوار است، اما مبانی و آثار مسئولیت مدیران در این دو نظام یکسان نیست. در حقوق ایران، لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت، به‌ویژه مواد ۱۴۲ و ۱۴۳، چارچوب اصلی مسئولیت مدیران را ترسیم می‌کند و آن را بر پایه تخلف از قانون، اساسنامه، مصوبات مجمع عمومی و تقصیر در انجام وظایف مدیریتی استوار می‌سازد. در حقوق عراق نیز، با اتکاء به قانون شرکت‌ها و قواعد عمومی مسئولیت مدنی، مسئولیت هیئت‌مدیره قابل تحلیل است، هرچند این نظام از حیث تصریح قانونی و تفکیک دقیق مبانی مسئولیت، از حقوق ایران اجمال بیشتری دارد. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و تطبیقی، ماهیت حقوقی رابطه هیئت‌مدیره با شرکت و سهامداران را بررسی کرده و نشان می‌دهد که نظریه رکن، بیش از نظریه وکالت، با ساختار شرکت سهامی سازگار است. همچنین نتیجه می‌گیرد که مسئولیت مدیران در هر دو نظام، بر پایه تقصیر، نقض تکالیف قانونی و ضرورت حمایت از منافع شرکت و اشخاص زیان‌دیده قابل تبیین است.</p> https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/754/496