دیدگاه های فقهی درباره کیفر قتل عمد بر اساس نوع قصد

نویسندگان

کلمات کلیدی:

قتل عمد, قصد جنایی, قصاص, فقه امامیه, عنصر معنوی جرم

چکیده

قتل عمد از مهم‌ترین جرایم علیه اشخاص در نظام‌های حقوقی و فقهی به شمار می‌آید و به دلیل ارتباط مستقیم با حق حیات انسان، همواره مورد توجه فقها و قانون‌گذاران بوده است. یکی از مهم‌ترین عناصر تحقق قتل عمد، «قصد» است که در فقه اسلامی و حقوق کیفری ایران نقش تعیین‌کننده‌ای در تشخیص نوع جنایت و تعیین کیفر آن دارد. بر این اساس، نوع قصد مرتکب اعم از قصد مستقیم قتل، فعل نوعاً کشنده یا علم به کشنده بودن فعل نسبت به بزه دیده ، می تواند در تعیین ماهیت قتل و تعیین مجازات آن مؤثر باشد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع فقهی و حقوقی، دیدگاه‌های فقهای امامیه و برخی نظریات حقوقی معاصر را درباره کیفر قتل عمد بر اساس نوع قصد بررسی می‌کند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که در فقه اسلامی معیارهای مختلفی برای تحقق قتل عمد مطرح شده است؛ از جمله قصد مستقیم قتل، قصد انجام فعل نوعاً کشنده و علم به تحقق نتیجه. این معیارها در قانون مجازات اسلامی نیز انعکاس یافته و مبنای تعیین کیفر قصاص یا سایر مجازات‌ها قرار گرفته‌اند. تحلیل دیدگاه‌ها نشان می‌دهد که گرچه در خصوص قصاص نفس به عنوان کیفر قتل عمد با قصد مستقیم اتفاق نظر وجود دارد ، اما در مواردی مانند قتل اکراهی ، اشتباه در شخص، قتل ناشی از تحریک بزه‌ دیده ، یا قتل در شرایط خاص، اختلاف نظرهایی در میان فقها و حقوق‌دانان مشاهده می‌شود. 

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Amiri, M., Yaghouti, E., Masoudi Magham, A., & Ommi, A. (2024). The Ruling on Murder Resulting from Mistake in Person in Jurisprudence, the Islamic Penal Code, and the Common Law Legal System. Studies in Islamic Jurisprudence and Law, 16(34), 109-138. https://doi.org/10.22075/feqh.2022.27522.3303

Bozorgmehr, M., & Saberi, H. (2021). A Jurisprudential and Legal Study of the Restriction of Intensified Blood Money to Intentional Murder. Islamic Law, 4, 125-146.

Dehghannejad, R., Mohammadi, S. S., & Bokhred, M. (2019). Critique and Examination of the Famous View of Jurists Concerning the Realization of Intentional Murder. Jurisprudence, 103-127.

Emamgholizadeh Gavon, V., & Hosseini, S. M. S. (2024). Types of Intent in Intentional Murder with Regard to Iranian Criminal Laws and the Views of Jurists. First International Conference on Law, Political Science, Islamic Politics and Islamic Jurisprudence,

Fadaei Dehcheshmeh, M., Azimian, A., & Soleimani, A. (2021). A Study of Typically Lethal Acts and Deadly Weapons in Iranian Criminal Law with Regard to the Islamic Penal Code of 2013. Interdisciplinary Studies of Jurisprudence, 2, 69-94.

Fazli, M., & Sarikhani, A. (2019). Similar Offense and Mistake in Offense in the Islamic Penal Code of 2013. Criminal Law Research Quarterly, 7(26), 191-226. https://doi.org/10.22054/jclr.2018.24408.1476

Gholami, M., & Ebad, P. (2018). The Place of Knowledge in the Mental Element of Intentional Murder from a Jurisprudential and Legal Perspective with Emphasis on the Islamic Penal Code of 2013.

Hemayatkhah Jahromi, F., & Ahangaran, M. (2008). A Jurisprudential and Legal Study of Intentional Murder and Its Instances in Iranian Criminal Law [Master's thesis, University of Qom, Qom Campus].

Kohantarabi, M., & Lotfi, M. (2021). Foundational Validation of the Ruling of Non-Retaliation Against a Sane Murderer in the Killing of an Insane Person. Safir Noor, 43, 147-170.

Mahtabi, M. (2014). Murder Based on the Islamic Penal Code Enacted on April 21, 2013: Intentional Murder, Quasi-Intentional Murder, Pure Mistake, Unifying Precedent Judgments Related to Murder, and Methods of Proving Murder in Courts. Taq-e Bostan.

Molavi, M., & Taji, M. B. (2021). Mechanisms for Reducing the Enforcement of Retaliation in Iranian Criminal Law. Ghanoonyar, 17, 663.

Pourbafarani, H., & Heidarian Dowlatabadi, M. J. (2020). Murder Caused by Victim Provocation in the Paradigm of Iranian Criminal Law. Legal Research, 33-56.

Pourshahroudi, A. (2021). Whether the Punishment for Intentional Murder Is Determinate or Optional: With Emphasis on the Views of Ayatollah Khoei and Imam Khomeini. Journal of Comparative Criminal Jurisprudence, 3, 33-39.

Rabbani Mousavian, S. A., & Andak, S. P. (2019). A Comparative Study of the Punishment of Intentional Murder in the Penal Laws of Iran and Iraq. Fars Law Research Journal, 35-56.

Rezaei Zarchi, F., & Mirkhalili, S. A. (2018). The Effect of Intent in Intentional Murder. Jurisprudence and Principles, 50(3), 71-82. https://doi.org/10.22067/jfu.v50i3.48957

Sarkhosh, J., & Hatami, I. (2021). The Criterion for Establishing Knowledge of the Occurrence of the Result in Intentional Murder. Islamic Jurisprudence and Law, 25, 47-74.

Vaziri-Fard, M. J., Mousavi Rokni, A. A., & Ali-Asgari, M. (2006). A Jurisprudential and Legal Study of the Constituent Elements of Intentional Murder: Intent to Kill and Deadly Weapon [Master's thesis, University of Qom, Ministry of Science, Research and Technology].

Zandi, M., & Radmehr, G. (2021). Retaliation Against a Male Murderer for a Female Victim from the Perspective of the Qur'an and Traditions. Jurisprudential Foundations of Islamic Law, 2, 8.

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

رضائی ر. ., قیوم زاده م., & حمزه لویی ح. . (1406). دیدگاه های فقهی درباره کیفر قتل عمد بر اساس نوع قصد. دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی, 1-14. https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/view/564