خسارت‌های قابل جبران در قراردادهای کار: مطالعه تطبیقی در شریعت اسلامی و حقوق عراق

نویسندگان

DOI:

https://doi.org/10.61838/jecjl.774

کلمات کلیدی:

زیان, جبران خسارت, قرارداد کار, خسارت مادی, خسارت معنوی

چکیده

قرارداد کار از مهم‌ترین روابط حقوقی و اجتماعی است که نقض تعهدات ناشی از آن می‌تواند انواع گوناگونی از زیان‌های مالی، جسمانی، حرفه‌ای و معنوی را برای کارگر یا کارفرما ایجاد کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین دامنه خسارت‌های قابل جبران در قراردادهای کار و مقایسه مبانی، شرایط و شیوه‌های جبران آن‌ها در شریعت اسلامی و حقوق عراق انجام شده است. روش پژوهش توصیفی، تحلیلی و تطبیقی است و تمرکز آن بر خسارت‌هایی قرار دارد که ارتباط مستقیم با رابطه استخدامی دارند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در هر دو نظام، تحقق خسارت واقعی، مشروع و قابل انتساب، وجود رابطه سببیت و امکان ارزیابی منطقی زیان از مهم‌ترین شرایط جبران به شمار می‌رود. خسارت‌های مادی شامل مزد و مزایای پرداخت‌نشده، منافع فوت‌شده، خسارت ناشی از اخراج نامشروع و کاهش توان کسب است. خسارت‌های جسمانی نیز شامل حوادث کار، بیماری‌های حرفه‌ای، ناتوانی موقت یا دائم و پیامدهای اقتصادی ناشی از آسیب‌های بدنی می‌شود. در حوزه خسارت معنوی، حقوق عراق رویکرد صریح‌تری در حمایت از حیثیت، اعتبار و کرامت حرفه‌ای دارد، در حالی که شریعت اسلامی بر اصل منع ضرر و رفع آثار آن تأکید می‌کند و در خصوص شیوه جبران مالی خسارت معنوی دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد. نتایج همچنین نشان می‌دهد که خسارت آینده در صورتی قابل جبران است که تحقق آن از درجه کافی از قطعیت برخوردار باشد و صرف احتمال یا انتظار ذهنی برای ایجاد حق مطالبه کافی نیست. در مجموع، حقوق عراق از سازوکارهای تخصصی‌تری در زمینه بیمه اجتماعی، ارزیابی ناتوانی و حمایت از کارگر برخوردار است، در حالی که شریعت اسلامی مبانی عام و انعطاف‌پذیری برای ضمان، اتلاف، تسبیب و رفع ضرر فراهم می‌کند. ترکیب ظرفیت‌های این دو نظام می‌تواند چارچوبی منسجم‌تر برای جبران کامل و عادلانه خسارت در روابط کار ایجاد کند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abed, A., & Ilyas, Y. (2012). Labor Law. Zain Legal Publications.

Abu Al-Naja, I. (1972). The General Theory of Obligation. Mansha'at Al-Maaref.

Abu Al-Saud, R. (2008). Al-Wasit fi Sharh al-Qanun al-Madani. Mansha'at Al-Maaref.

Abu Zahra, M. (2014). Crime and Punishment in Islamic Jurisprudence (5th ed.). Dar Al-Fikr Al-Arabi.

Al-Amiri, S. (2011). Compensation for Damage in Tortious Liability (1st ed.). Publications of the Legal Research Center, Ministry of Justice.

Al-Attar, A. a.-N. T. (2013). The Theory of Obligation in Islamic Sharia and Arab Legislation (2nd ed.). Maktabat Kunuz.

Al-Bakri, A. a.-B. (2018). Commentary on the Iraqi Labor Law (2nd ed.). Dar Al-Sanhouri.

Al-Bakri, A. a.-B. (2019). Commentary on the Provisions of the Iraqi Social Security Law (3rd ed.). Al-Sanhouri Library.

Al-Dhanoun, H. (2016). Concise Guide to the Iraqi Social Security Law (1st ed.). Al-Sanhouri Library.

Al-Dhanoun, H. A. (2017). The General Theory of Obligations in Iraqi Civil Law (1st ed.). Al-Sanhouri Library.

Al-Fadl, M. (2016). Al-Wasit in the Commentary on the Iraqi Civil Law (1st ed.). Dar Al-Thaqafa.

Al-Haidari, A. (2010). Commentary on the Code of Criminal Procedure (1st ed.). Al-Sanhouri Library.

Al-Hakim, A. a.-M. (2017). A Concise Commentary on the Civil Law (8th ed.). Dar Al-Hikma.

Al-Karbasi, A. M. (2017). The Theory of Abuse of Rights in Iraqi Civil Law (2nd ed.). Al-Maktaba Al-Qanuniyya.

Al-Khafif, A. (2014). Guarantee in Islamic Jurisprudence (2nd ed.). Dar Al-Fikr Al-Arabi.

Al-Mahmasani, S. (2014). The General Theory of Obligations and Contracts in Islamic Sharia (3rd ed.). Dar Al-Ilm lil-Malayin.

Al-Masri, R. Y. (2018). Principles of Islamic Economics (5th ed.). Dar Al-Qalam.

Al-Nahi, S. a.-D. (2019). A Concise Guide to the Provisions of Obligation (4th ed.). Al-Sanhouri Library.

Al-Najafi, M. H. (2017). Jawahir al-Kalam in the Commentary on Shara'i al-Islam (3rd ed.). Dar Ihya al-Turath al-Arabi.

Al-Obaidi, A. H. (2020). Commentary on the Provisions of the Labor Law in Light of Iraqi Labor Law No. 37 of 2015 (1st ed.). Dar Al-Sanhouri.

Al-Qaradaghi, A. M. a.-D. (2016). The Theory of Contract and Its Accompanying Conditions in Islamic Jurisprudence (3rd ed.). Dar Al-Basha'ir Al-Islamiyya.

Al-Sanhouri, A. a.-R. A. (2018). Al-Wasit in the Commentary on the New Civil Law (3rd ed.). Dar Ihya al-Turath al-Arabi.

Al-Shafi'i, M. i. I. (2001). Al-Umm (1st ed.). Dar Al-Wafa.

Al-Uqaili, A. (2018). Al-Wasit in the Commentary on the Iraqi Labor Law (3rd ed.). Al-Halabi Legal Publications.

Al-Zarqa, M. A. (2004). General Jurisprudential Introduction (2nd ed.). Dar Al-Qalam.

Al-Zarqa, M. A. (2012). The Harmful Act and Its Guarantee (2nd ed.). Dar Al-Qalam.

Al-Zuhayli, W. (2010). Islamic Jurisprudence and Its Evidence (6th ed.). Dar Al-Fikr.

Al-Zuhayli, W. (2012). The Theory of Guarantee or the Provisions of Civil and Criminal Liability in Islamic Jurisprudence (9th ed.). Dar Al-Fikr.

Mansour, M. H. (2010). Labor Law. Al-Halabi Legal Publications.

Mansour, M. H. (2017). The General Theory of Obligation (1st ed.). Dar Al-Jami'a Al-Jadida.

Marqous, S. (2018). Al-Wafi in the Commentary on the Civil Law (1st ed.). Dar Al-Kitab Al-Hadith.

Zaki, M. J. a.-D. (2015). A Concise Guide to the General Theory of Obligations (8th ed.). Cairo University Press.

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

الیساری ا. خ. س., & دیلمی ا. (1406). خسارت‌های قابل جبران در قراردادهای کار: مطالعه تطبیقی در شریعت اسلامی و حقوق عراق. دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی, 1-20. https://doi.org/10.61838/jecjl.774