تحلیل فقهی اصل منع بازگرداندن در فقه امامیه با تأکید بر نهادهای استجاره، امان و قواعد فقهی

نویسندگان

  • رضوان ناصری گل گروه فقه و مبانی حقوق، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-3870-7912
  • علی اکبر طاهری گروه معارف اسلامی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. https://orcid.org/0009-0008-3157-0272
  • حسن غوث گروه فقه و مبانی اسلامی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0004-3591-0087

کلمات کلیدی:

فقه امامیه, منع بازگرداندن, استجاره, امان, مستجیر, پناه‌جو, حقوق بین‌الملل پناهندگان

چکیده

اصل منع بازگرداندن (Non-Refoulement) از مهم‌ترین تضمین‌های حمایت از پناهندگان و اشخاص در معرض خطر در حقوق بین‌الملل است. مسئله پژوهش آن است که آیا می‌توان از نهادهای استجاره و امان و قواعد عام فقه امامیه، مبنایی برای حمایت از شخص پناه‌خواه و تحدید بازگرداندن وی به محیط ناامن استنباط کرد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع فقهی، تفسیری، روایی و حقوق بین‌الملل انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که آیه ششم سوره توبه، به‌ویژه الزام به رساندن مستجیر به «مأمن»، و احکام امان درباره مصونیت و امنیت مستأمن، مهم‌ترین مبانی خاص حمایت را تشکیل می‌دهند. قواعد وفای به عهد، احترام نفس محترمه، لاضرر و عدالت و نفی ظلم نیز در مقام تقویت و تحدید آثار زیان‌بار اعاده قابل استنادند. برآیند پژوهش آن است که اصل منع بازگرداندن در فقه امامیه با صورت‌بندی مستقل و معاصر وجود ندارد، اما مجموعه این مبانی، ظرفیت استنباطی قابل دفاعی برای حمایت از شخص در معرض خطر و جلوگیری از اعاده وی به محیط تهدیدکننده حیات یا امنیت فراهم می‌کند؛ ظرفیتی که با حفظ تمایز میان مفاهیم کلاسیک فقهی و نهادهای حقوق بین‌الملل، می‌تواند مبنای بازخوانی اجتهادی این اصل قرار گیرد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Akhund Khurasani, M. K. (1988). Kifayat al-Usul. Al al-Bayt Foundation for the Revival of Heritage.

Al-Allamah al-Hilli, H. i. Y. (1992). Qawa'id al-Ahkam fi Ma'rifat al-Halal wa al-Haram (Vol. 1, 3). Islamic Publications Office of the Society of Seminary Teachers of Qom.

Al-Allamah al-Hilli, H. i. Y. (1993). Tadhkirat al-Fuqaha (Vol. 9). Al al-Bayt Foundation for the Revival of Heritage.

Al-Hurr al-Amili, M. i. H. (1988). Wasa'il al-Shi'a ila Tahsil Masa'il al-Shari'a (Vol. 12, 15, 29). Al al-Bayt Foundation for the Revival of Heritage.

Al-Khoei, A. a.-Q. (2001). Mabani Takmilat al-Minhaj (Vol. 2). Imam al-Khoei Foundation.

Al-Kulayni, M. i. Y. q. (1986). Al-Kafi (4th ed., Vol. 2, 5, 7). Dar al-Kutub al-Islamiyyah.

Al-Majlisi, M. B. (1982). Bihar al-Anwar al-Jami'ah li-Durar Akhbar al-A'immah al-Athar (Vol. 64). Al-Wafa Foundation.

Al-Mufid, M. i. M. i. N. m. (1992). Al-Muqni'ah. World Congress of the Millennium of Shaykh al-Mufid.

Al-Muhaqqiq al-Hilli, J. f. i. H. (1987). Shara'i al-Islam fi Masa'il al-Halal wa al-Haram (2nd ed., Vol. 1, 4). Isma'iliyan Foundation.

Al-Raghib al-Isfahani, H. i. M. (1991). Mufradat Alfaz al-Qur'an. Dar al-Qalam / Al-Dar al-Shamiyyah.

Al-Shahid al-Awwal, M. i. M. a.-A. (1996). Al-Qawa'id wa al-Fawa'id (Vol. 1-2). Islamic Publications Office of the Society of Seminary Teachers of Qom.

Al-Shahid al-Thani, Z. a.-D. i. A. a.-A. (1992). Masalik al-Afham ila Tanqih Shara'i al-Islam (Vol. 3, 15). Al-Ma'arif al-Islamiyyah Foundation.

Al-Tabrisi, F. i. H. (1993). Majma' al-Bayan fi Tafsir al-Qur'an (3rd ed., Vol. 3, 5). Naser Khosrow Publications.

Al-Tusi, M. i. H. (1967). Al-Mabsut fi Fiqh al-Imamiyyah (2nd ed., Vol. 1-8). Al-Maktabah al-Murtadawiyyah li-Ihya al-Athar al-Ja'fariyyah.

Al-Tusi, M. i. H. (1986a). Al-Khilaf (1st ed., Vol. 1-6). Islamic Publishing Institution of the Society of Seminary Teachers.

Al-Tusi, M. i. H. (1986b). Tahdhib al-Ahkam (4th ed., Vol. 6, 7). Dar al-Kutub al-Islamiyyah.

Al-Tusi, M. i. H. (1988). Al-Tibyan fi Tafsir al-Qur'an (Vol. 3, 5, 6). Dar Ihya al-Turath al-Arabi.

Allain, J. (2001). The Jus Cogens Nature of Non-Refoulement. International Journal of Refugee Law, 13(4), 533-558. https://doi.org/10.1093/ijrl/13.4.533

Ansari, M. (1994). Al-Makasib (Vol. 1-3). World Congress Commemorating Shaykh al-A'zam Ansari.

Ansari, M. (1995). Fara'id al-Usul (5th ed., Vol. 1-4). Islamic Publishing Institution of the Society of Seminary Teachers.

Fadil al-Hindi, M. i. H. a.-I. (1995). Kashf al-Litham wa al-Ibham 'an Qawa'id al-Ahkam (Vol. 4). Islamic Publications Office of the Society of Seminary Teachers of Qom.

Goodwin-Gill, G. S., & McAdam, J. (2021). The Refugee in International Law (4th ed.). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/law/9780198808565.001.0001

Hathaway, J. C. (2021). The Rights of Refugees under International Law (2nd ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108863537

Ibn Idris al-Hilli, M. i. A. (1989). Al-Sara'ir al-Hawi li-Tahrir al-Fatawa (Vol. 2). Islamic Publishing Institution of the Society of Seminary Teachers.

Ibn Manzur, M. i. M. (1993). Lisan al-Arab (3rd ed.). Dar Sader.

Khomeini, R. (1988). Tahrir al-Wasilah (1st ed., Vol. 1). Dar al-Ilm Press Institute.

Khomeini, R. (2006). Kitab al-Bay' (2nd ed., Vol. 2). Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works.

Lauterpacht, E., & Bethlehem, D. (2003). The Scope and Content of the Principle of Non-Refoulement: Opinion. In Refugee Protection in International Law: UNHCR's Global Consultations on International Protection (pp. 87-177). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511493973.008

Makarem Shirazi, N. (1995). Tafsir-e Nemuneh (Vol. 4). Dar al-Kutub al-Islamiyyah.

Mousavi Bojnourdi, S. M. H. (1998). Al-Qawa'id al-Fiqhiyyah (Vol. 1). Al-Hadi Publications.

Na'ini, M. H. (1997). Munyat al-Talib fi Hashiyat al-Makasib. Islamic Publishing Institution.

Najafi, M. H. (1983). Jawahir al-Kalam fi Sharh Shara'i al-Islam (7th ed., Vol. 21, 40, 42). Dar Ihya al-Turath al-Arabi.

Naraqi, A. (1996). Awa'id al-Ayyam fi Bayan Qawa'id al-Ahkam. Islamic Propagation Office.

Subhani, J. f. (1997). Al-Qawa'id al-Fiqhiyyah (Vol. 2). Imam al-Sadiq Foundation.

Tabatabaei, S. A. (1997). Riyad al-Masa'il fi Tahqiq al-Ahkam bi al-Dala'il (Vol. 7). Al al-Bayt Foundation for the Revival of Heritage.

Tabatabaei, S. M. H. (1996). Al-Mizan fi Tafsir al-Qur'an (5th ed., Vol. 5, 9). Islamic Publications Office of the Society of Seminary Teachers of Qom.

Tawhidi Tabrizi, M. A. (1996). Misbah al-Fiqahah fi Mu'amalat al-Shar' al-Muqaddas (4th ed., Vol. 2, 5). Ansariyan Foundation.

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

ناصری گل ر. ., طاهری ع. ا., & غوث ح. . (1406). تحلیل فقهی اصل منع بازگرداندن در فقه امامیه با تأکید بر نهادهای استجاره، امان و قواعد فقهی. دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی, 1-22. https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/view/719

مقالات مشابه

21-30 از 50

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.

مقالات بیشتر خوانده شده از همین نویسنده