حکم وضعی ازدواج با غیرهمکفو دینی در فقه اسلامی و حقوق موضوعه عراق
کلمات کلیدی:
کفویت دینی, غیرهمکفو, ازدواج با کافر, شرط لزوم, حقوق عراقچکیده
نظر مشهور فقیهان امامیه و اهل سنت، بر بطلان نکاح در فرض فقدان کفویت دینی بین همسران به معنای کافربودن یکی از آن دو است و به عبارت دیگر، کفویت دینی به معنای برابری در اسلام، شرط صحت است. اما بنابر قصد دیانت از تعبیر کفویت دینی، غالب فقیهان معتقدند که تزویج دختر به غیرهم¬کفو، حق فسخ پس از بلوغ را برای او ایجاد می¬کند و ازدواج زن با غیرهم¬کفو نیز حق درخواست فسخ قضایی را برای اولیاء او بوجود می¬آورد و به عبارت دیگر، کفویت دینی به معنای برابری در عفت و دیانت، شرط لزوم است. قانونگذار عراق در قانون احوال شخصیه با اکتفاء به مواد عمومی مربوط به موانع شرعی و قانونی نکاح، فقط در ماده17 به جواز ازدواج مردمسلمان با زن کافرکتابی و عدم صحت ازدواج زن مسلمان با مرد کافر، تصریح نموده و برخلاف فقه اسلامی، به تبیین جزئیات و فروعات مختلف مسئله کفویت دینی و مذهبی زوجین، از جمله، وضعیت قراردادی و نحوه حلّ دعاوی مربوط به نقض این شرط، نپرداخته است. اما با تصویب مدونة الجعفری بخشی از این خلأ و ابهام، نسبت به زوجین شیعه، مرتفع گردیده و مطابق آن، عقد نكاح مرد مسلمان با زن غيركتابى و عقد نكاح زن مسلمان با غيرمسلمان، باطل است و در اين حكم، فرقی بين كفر اصلى و ارتداد نيست. البته، هرگاه زن و مرد غيرمسلمان يكجا مسلمان شوند، نكاح آنها باقى مىباشد و هرگاه شوهر زن كافر كتابى، مسلمان شود، نكاح باقى است، چه قبل از دخول باشد يا بعد از آن. هر گاه زن كتابى قبل از دخول مسلمان گردد، نكاح فسخ مىشود. در اين صورت او مستحق مهر نيست اما اگر بعد از دخول مسلمان شود؛ چنانچه شوهر قبل از سپرى شدن زمان عده مسلمان شود، نكاح اول صحيح است، در غير این صورت، از حين مسلمان شدن، از شوهرش جدا مىشود. هر گاه زن یا مرد كافر غيركتابى، قبل از دخول مسلمان شود، نكاح فوراً فسخ مىشود و اگر مسلمان شدن بعد از دخول باشد، نكاح بعد از سپرى شدن زمان عده، فسخ مىشود و اگر ديگرى نيز در زمان عده مسلمان شود، زوجيت آنها باقى مىماند.
دانلودها
مراجع
Abu Hayyah, N. a.-D. (2023). Al-Muqaddimat al-Shar'iyyah lil-Zawaj. Dar al-Kitab al-Hadith.
Al-Albani, M. N. a.-D. (1985). Irwa' al-Ghalil fi Takhrij Ahadith Manar al-Sabil. Al-Maktab al-Islami.
Al-Bayhaqi, A. B. A. (2015). Al-Khilafiyyat bayna al-Imamayn al-Shafi'i wa Abi Hanifah wa Ashabih. Al-Rawdah.
Al-Dardir, A. (1997). Al-Sharh al-Kabir 'ala Mukhtasar Khalil ma'a Sharh al-Dasuqi. Dar al-Fikr.
Al-Dasuqi, S. a.-D. M. (1993). Hashiyat al-Dasuqi 'ala al-Sharh al-Kabir. Dar al-Fikr.
Al-Jaziri, A. a.-R. (1998). Al-Fiqh 'ala al-Madhahib al-Arba'ah. Dar al-Thaqalayn.
Al-Karmi, M. i. i. Y. (2004). Dalil al-Talib li-Nayl al-Matalib. Dar Taybah lil-Nashr wa al-Tawzi'.
Al-Kasani, A. a.-D. (1986). Bada'i' al-Sana'i' fi Tartib al-Shara'i'. Dar al-Kutub al-'Ilmiyyah.
Al-Khiraqi, A. a.-Q. U. (1993). Mukhtasar al-Khiraqi 'ala Madhhab Abi Abd Allah Ahmad ibn Hanbal al-Shaybani. Dar al-Sahabah lil-Turath.
Al-Kubaysi, A. (1970). Al-Ahwal al-Shakhsiyyah fi al-Fiqh wa al-Qada' wa al-Qanun. Matba'at al-Irshad.
Al-Maqdisi, A. i. A. (2015). Sharh Dalil al-Talib. Dar Atlas al-Khadra'.
Al-Qurtubi, A. A. A. M. (1985). Tafsir al-Qurtubi. Mu'assasat al-Tarikh al-Arabi.
Al-Takrudi, U. (2007). Sharh Qanun al-Ahwal al-Shakhsiyyah. Dar al-Thaqafah lil-Nashr wa al-Tawzi'.
Al-Tusi, A. J. f. M. (1967). Al-Mabsut. Dar al-Kutub al-Islamiyyah.
Al-Tusi, A. J. f. M. (1987). Al-Khilaf. Islamic Publishing Institute.
Al-Zarkashi, S. a.-D. M. (1993). Sharh al-Zarkashi 'ala Mukhtasar al-Khiraqi. Dar al-Ubaykan.
Al-Zuhayli, W. (1989). Al-Fiqh al-Islami wa Adillatuh. Dar al-Fikr.
Basri Bahrani, Z. a.-D. M. A. (1993). Kalimat al-Taqwa. Wada'i.
Dhib Mas'ud, U. (2011). Al-Ikrah fi 'Aqd al-Zawaj: Dirasah Muqaranah bayna al-Madhahib al-Fiqhiyyah al-Arba'ah wa Qanun al-Ahwal al-Shakhsiyyah. Dar al-Thaqafah lil-Nashr.
Hamad, S. F., & Karim, F. A. (2023). The Effect of the Individualist Doctrine on the Ruling and Purpose of the Marriage Contract in Iraqi Personal Status Law. Journal of sustainable studies, 5(2).
Ibn, A. (1989). Hashiyat Ibn Abidin 'ala al-Durr al-Mukhtar. Al-Matba'ah al-Amiriyyah.
Ibn al-Mulaqqin, S. a.-D. (2006). Al-Tadhkirah fi al-Fiqh al-Shafi'i. Dar al-Kutub al-'Ilmiyyah.
Ibn al-Naqib al-Rumi, S. a.-D. A. (1982). Umdat al-Salik wa 'Uddat al-Nasik. Religious Affairs.
Ibn Juzayy al-Kalbi al-Gharnati, M. i. A. (2021). Al-Qawanin al-Fiqhiyyah fi Talkhis al-Malikiyyah. Dar Ibn Hazm.
Ibn Makki, M. (1993). Ghayat al-Murad fi Sharh Nukat al-Irshad. Office of Islamic Propagation Publications, Qom Seminary.
Ibn Muflih al-Maqdisi, B. a.-D. I. (2021). Al-Mubdi' Sharh al-Muqni'. Raka'iz.
Ibn Qa'id al-Najdi, U. i. A. (1999). Muntaha al-Iradat. Al-Risalah Foundation.
Ibn Qudamah al-Maqdisi, M. a.-D. (1968). Al-Mughni. Maktabat al-Qahirah.
Ibn Rushd, A. a.-W. M. (1989). Bidayat al-Mujtahid wa Nihayat al-Muqtasid. Taha Abd al-Ra'uf Press.
Ibn Rushd al-Qurtubi, M. (1988). Al-Bayan wa al-Tahsil. Dar al-Gharb al-Islami.
Kashkul, M. H., & Al-Sa'di, A. (2011). Sharh Qanun al-Ahwal al-Shakhsiyyah Raqm 188 li-Sanat 1959 wa Ta'dilatuh. Al-Maktabah al-Qanuniyyah.
Majid Hakim, A. (1980). Al-Wajiz fi Nazariyyat al-Iltizam fi al-Qanun al-Madani al-Iraqi. Ministry of Higher Education and Scientific Research.
Mughniyah, M. J. (2000). Al-Fiqh 'ala al-Madhahib al-Khamsah. Dar al-Tayyar al-Jadid.
Muhaqqiq Sabzawari, M. B. (2002). Kifayat al-Ahkam. Office of Islamic Publications.
Musawi Golpayegani, S. M. R. (1989). Majma' al-Masa'il. Dar al-Qur'an al-Karim.
Najafi, M. H. (1984). Jawahir al-Kalam fi Sharh Shara'i' al-Islam. Dar Ihya' al-Turath al-Arabi.
Shalabi, M. M. (1977). Ahkam al-Usrah fi al-Islam: Dirasah Muqaranah bayna Fiqh al-Madhahib al-Sunniyyah wa al-Madhhab al-Ja'fari wa al-Qanun. Dar al-Nahdah al-Arabiyyah.
Subhani, J. f. (1999). Nizam al-Nikah fi al-Shari'ah al-Islamiyyah al-Gharra'. Imam Sadiq Institute.
Tabataba'i, S. A. (1997). Riyad al-Masa'il. Al al-Bayt Institute.
Tabataba'i Yazdi, S. M. K., & et al. (2007). Al-'Urwah al-Wuthqa ma'a al-Ta'liqat. Imam Ali ibn Abi Talib School Publications.
Various, R. (2017). Al-Mufradat fi Madhhab al-Hanabilah. Dar Kunuz.
دانلودها
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Amin Soleyman; Ahmad Mortazi, Ali Taresh Hamd al Morshedi (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.