آثار الحاق ایران به موافقت نامه تریپس با تأکید بر مقررات فعلی
کلمات کلیدی:
موافقتنامه تریپس, سازمان تجارت جهانی, مالکیت فکری, قانون حمایت از مالکیت صنعتی ۱۴۰۳, حق مؤلف, انطباقسنجی حقوقی, الحاق ایرانچکیده
پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد تطبیقی، ضمن بررسی مبانی، اهداف و الزامات موافقتنامه تریپس، بررسی آثار الحاق ایران به موافقت نامه تریپس(باامکان سنجی مقررات فعلی ) را ارزیابی کرده و میزان انطباق قوانین داخلی با استانداردهای این موافقتنامه را مورد مطالعه قرار میدهد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که تصویب قانون حمایت از مالکیت صنعتی ۱۴۰۳ را باید گامی مهم در جهت روزآمدسازی ساختار حقوق مالکیت صنعتی در ایران تلقی کرد؛ زیرا این قانون در حوزههایی مانند اختراعات، علائم تجاری، طرحهای صنعتی و تا حدی حمایت از اطلاعات افشانشدهنشده، نسبت به مقررات پیشین از انسجام و انطباق بیشتری با موازین بینالمللی برخوردار است. با این حال، این تحول تقنینی بهتنهایی برای تحقق انطباق کامل با تریپس کافی نیست.مهمترین چالش در مسیر الحاق، به حوزه حق مؤلف و حقوق مرتبط بازمیگردد؛ جایی که قوانین فعلی ایران از حیث شمول آثار خارجی، حمایت از محیط دیجیتال، مدت حمایت، استثنائات و محدودیتها و نیز سازوکارهای اجرای حق، با معیارهای تریپس و اسناد مکمل آن فاصله قابل توجهی دارند. همچنین، عدم عضویت ایران در کنوانسیون برن و معاهدات اینترنتی سازمان جهانی مالکیت فکری، از موانع مهم تقنینی و عملی در این زمینه به شمار میآید. افزون بر این، در حوزه اجرای حقوق نیز صرف وجود مقررات ماهوی کافی نیست و تحقق استانداردهای تریپس مستلزم پیشبینی و اعمال ضمانتاجراهای مؤثر، رسیدگی تخصصی قضایی، اقدامات مرزی کارآمد و سازوکارهای جبران خسارت متناسب است.در بعد اقتصادی، الحاق به تریپس میتواند از یکسو به افزایش شفافیت حقوقی، بهبود امنیت سرمایهگذاری، تسهیل انتقال فناوری و تقویت جایگاه ایران در تجارت بینالملل بینجامد و از سوی دیگر، هزینه دسترسی به برخی فناوریها، نرمافزارها، داروها و محصولات فرهنگی را افزایش دهد. از اینرو، الحاق ایران به تریپس تنها در صورتی میتواند به نتیجهای توسعهمحور منجر شود که با اصلاحات مرحلهای، حفظ انعطافهای مندرج در موافقتنامه، تقویت زیرساختهای اجرایی و اتخاذ سیاستی متوازن میان حمایت از حقوق خصوصی و تأمین منافع عمومی همراه باشد.
دانلودها
مراجع
Amani, T. (2020). Laws and Regulations of Intellectual Property Rights (1st ed.). Behnami Publishing.
Ameri, F. (2020). An Inquiry into TRIPS Regulations and Some of Their Economic Aspects with Special Reference to Inventors' Rights. Journal of Law and Politics Research.
Aslani, H. (2022). An Introduction to Patent Protection in Iranian Law and the Legal Challenges of Iran's Accession to the TRIPS Agreement. Journal of Jurisprudence and Law, 4(13).
Dehkhoda, A.-A. (2013). Dehkhoda Dictionary (30th ed., Vol. 13). University of Tehran Press.
Emami, A. (2022). Intellectual Property Law (5th ed.). Mizan.
Esmaeili, M. (2019). Law of Intellectual Creations (1st ed.). Hoghooghdan Publishing.
Fathizadeh, H., & Bozorgi, V. (2022). Requirements for Accession to the World Trade Organization in the Field of Intellectual Property Rights (1st ed.). Commercial Printing and Publishing Company.
Jafari Langroudi, M. J. (2023). Legal Terminology (1st ed.). Ganj-e Danesh.
Katouzian, N. (2025). Introductory Course in Civil Law: Property and Ownership (61st ed.). Mizan.
Mirhosseini, S. H. (2019). Patent Law (2nd ed.). Mizan.
Moin, M. (2022). Moin Persian Dictionary (27th ed.). Amirkabir Publications.
Moradi, H. (2020). Notes on Intellectual Property Rights and Developing Countries. Legal Perspectives.
Nasiri, M. (2020). Intellectual Property Rights. Monthly Journal, 12(7).
Pourmohammadi, S. (2022). Industrial Property in the TRIPS Agreement and the Paris Convention. Judiciary Legal Journal, 69(50-51).
Safaei, H. (2024). Civil Law (35th ed.). Mizan.
Saket, M. H. (2020). Intellectual Property Rights: History and Foundations. Judiciary Legal Journal, 69(50-51).
Samad, H., & Shahin, D. (2023). Article Cited from Abdolmohammad Ayati. Quarterly Journal of Philosophy, Theology and Mysticism(10).
Shafiei, S. (2020). Copyright: International Laws and Regulations (1st ed.). Khaneh-ye Ketab Publishing.
Shams, A. (2020). Law of Ownership of Trademarks and Industrial Marks (1st ed.). SAMT Publications.
Sotoudeh Tehrani, H. (2025). Commercial Law (41st ed., Vol. 1). Dadgostar Publishing.
دانلودها
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Kaveh Ebrahimpour Tazehkand, Mostafa Elsan, Vahid Ghasemi Ahd (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.