بررسی جرم شناختی عوامل تاثیرگذار بر ارتکاب جرم زندانیان در زمان مرخصی:مطالعه موردی زندانیان استان گیلان سال 1395 تا 1400
کلمات کلیدی:
مرخصی زندانیان, تکرار جرم, جرم شناسی علت شناختی, استان گیلانچکیده
هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل عوامل فردی، کیفری، اقتصادی، خانوادگی و سازمانی پیش‌بینی‌کننده ارتکاب جرم زندانیان استان گیلان در دوران مرخصی طی سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۰ است. این پژوهش با رویکرد کمی و با استفاده از طرح تحلیلی مورد–شاهدی انجام شد. جامعه پژوهش شامل ۳۵۲ نفر از زندانیان استان گیلان بود که در دو گروه مساوی بررسی شدند؛ گروه مورد شامل ۱۷۶ زندانی که در دوران مرخصی مرتکب جرم شده بودند و گروه شاهد شامل ۱۷۶ زندانی که بدون ارتکاب جرم به زندان بازگشته بودند. داده‌های پژوهش از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته و اطلاعات موجود در پرونده‌های قضایی و زندان گردآوری شد. روایی ابزار با نظر متخصصان و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تأیید گردید که مقدار آن برای ابعاد مختلف بین ۰٫۸۳۹ تا ۰٫۸۸۸ به دست آمد. داده‌ها با بهره‌گیری از آزمون‌های آماری t ولچ، کای‌دو و رگرسیون لجستیک چندمتغیره مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان داد که در مدل نهایی، سابقه اعتیاد (OR=3.654؛ 95% CI: 2.200–6.068) و سابقه کیفری (OR=3.168؛ 95% CI: 1.905–5.267) مهم‌ترین عوامل افزایش‌دهنده احتمال ارتکاب جرم در دوران مرخصی هستند. در مقابل، افزایش سطح تحصیلات (OR=0.911؛ p=0.022) و افزایش تعداد دفعات استفاده موفق از مرخصی (OR=0.841؛ p=0.018)؛ به طور معناداری احتمال ارتکاب جرم را کاهش می‌دهد. همچنین متغیرهایی نظیر سن، وضعیت تأهل، مدت محکومیت، فشار اقتصادی، مشکلات خانوادگی، معاشرت با بزهکاران، تنش‌های محیط زندان و نحوه رفتار عوامل نظام عدالت کیفری پس از کنترل هم‌زمان سایر متغیرها اثر معناداری بر وقوع جرم نداشتند. مدل رگرسیون از برازش مطلوب (p=0.702)، قدرت تفکیک مناسب (AUC=0.820) و دقت طبقه‌بندی ۷۴٫۱ درصد برخوردار بود. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود ارزیابی نظام‌مند سابقه اعتیاد و پیشینه کیفری، توسعه برنامه‌های آموزشی و مهارت‌آموزی، اجرای مرخصی‌های تدریجی و هدفمند و تقویت سازوکارهای نظارت و حمایت پس از اعطای مرخصی در اولویت سیاست‌گذاری‌های سازمان زندان‌ها و نظام عدالت کیفری قرار گیرد.
دانلودها
مراجع
Abbaci, M. (2022a). Recidivism and Its Indicators in Advanced Criminal Statistics Systems. Studies in Criminal Law and Criminology, 52(1), 69-98.
Abbaci, M. (2022b). A Review of Global Indicators of Prisoner Recidivism.
Abbasi, H., & Nemati, F. (2015). Social Labeling and Recidivism. Iranian Journal of Political Sociology, 16(1), 84-98.
Adabi, H. (2020). Criminal Sociology (4th ed.). Majd Scientific and Cultural Center.
Arefi, M. (2019). Criminalization of Poverty in Neoliberal Criminal Policy. Social Policy Quarterly, 5(4), 75-90.
Asadzadeh, S., Rahmani Seryasat, O., & Moshrefzadeh, S. (2018). Intelligent Transportation in the Prevention of Accidents. Transactions on Machine Intelligence, 1(1), 49-56. https://doi.org/10.47176/TMI.2018.49
Cheliotis, L. K. (2008). A Review of the Temporary Release of Prisoners: Halfway House or Blind Alley? British Journal of Criminology, 48(4), 445-464.
Ebrahimi, J., Azimi, L., & Azizi, H. (2014). Social Factors Affecting Criminal Behavior Among Male Prisoners in Ardabil Prison. Iranian Social Science Studies, 12(44), 66-81.
Ghasemi, E., & Hedayati, S. (2022). The Effect of Electronic Monitoring Anklets on Prisoner Behavior During Furlough. Journal of Applied Criminology Studies, 19(1), 25-40.
Gholami, H. (2011). Recidivism (3rd ed.). Mizan Publications.
Gholami, H. (2023). Penology (5th ed.). Mizan Publications.
Hajidehabadi, M. (2022). Criminal Sociology (3rd ed.). Al-Mustafa Translation and Publication Center.
Hajizadeh, M. (2015). Factors Affecting Social Deviance. Journal Of Social Sciences, 21(3), 21-35.
Jahanbakhsh, E., & Torki Harchagani, M. (2016). Socioeconomic Factors Affecting Women's Crime in Shahrekord. Social Research, 31(3), 119-144.
Khakbaz, M., Rezaei, F., & Soleimani, R. (2017). The Role of Support Institutions in Reducing Prisoners' Crime During Furlough. Iranian Journal of Social Sciences, 13(4), 45-68.
Khorsand, R., Rafiei, M., & Keyvanfar, V. (2019). Quantitative Data Analysis of TripAdvisor Reviews for Hotels in Tehran. Transactions on Data Analysis in Social Science, 1(4), 171-185. https://doi.org/10.47176/TDASS.2019.171
LeClair, D. P., & Guarino-Ghezzi, S. (1991). Does Correctional Furlough Work? Criminology, 29(2), 279-302.
Levin, M. (2012). In and Out of Prison: Recidivism Patterns in Parole Release. Criminal Justice Policy Review, 23(1), 33-45.
Malek-Mohammadi, R. (1998). The Political Economy of Social Justice. Center for Strategic Research.
Mousavi, A. (2018). Social Disorder and Factors Affecting Crime. Journal of Social Research, 11(4), 99-112.
Najafi Abrandabadi, A. H. (2013). From Critical Criminology to Security Criminology: Final Course Notes in Criminology.
Najafi Abrandabadi, A. H., & Hashem Beigi, H. (2011). Encyclopedia of Criminology (Vol. 3). Mizan Publications.
Nazifi, A. (2022). Criminology: A Dynamic and Strategic Science for Justice (3rd ed., Vol. 1). Dadgostar Publications.
Norouzi, A. (2019). Social Learning and Recidivism: A Case Study of Prisons in Mazandaran. Criminological Studies, 14(3), 40-57.
Petersilia, J. (2003). When Prisoners Come Home: Parole and Prisoner Reentry. Oxford University Press.
Rafipour, F. (2001). Anomie or Social Disorder. Enteshar Joint Stock Company.
Sabri, A. (2023). Factors Affecting Return to Prison in Iran. Criminological Research, 18(1), 42-55.
Sedigh Sarvestani, H. (1997). Sociology of Social Deviance. Ney Publishing.
Shiri, A. (2023). Encyclopedia of Prisoner Criminology (2nd ed.). Mizan Publications.
Taheri, M. (2013). The Decline of the Welfare State and the Rise of Neoliberalism. Political Economy Studies, 9(2), 60-72.
Teymouri, S. J., & Beigi, A. (2022). Evaluation of Prisoner Furlough Policy and Its Challenges. Criminal Policy Research, 7(3), 1-12.
Van Zyl Smit, D., & Snacken, S. (2008). Principles of European Prison Law and Policy: Penology and Human Rights. Oxford University Press.
Yousefi, A. (2014). A Critical Review of Judicial Decisions Rejecting Prisoner Furlough. Judicial Decision Studies Quarterly, 3(6), 49-56.
Zare, H. (2020). Economic Factors Affecting Recidivism. Iranian Sociology, 20(4), 20-35.
Zare, M. (2020). Prison Cultural Programs and Their Effect on Preventing Recidivism. Journal of Criminal Policy, 23(1), 70-83.
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 یحیی علی نژاد بلوچی (نویسنده); مریم عباچی; علی قربانی (نویسنده)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
