انقضای وصیت‌نامه به نفع موصی له (بررسی فقهی حقوقی در حقوق ایران، مصر و عراق)

نویسندگان

    مثنی سرهید صالح دانشجوی دکتری تخصصی، گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
    غلام‌رضا حاجی نوری * استادیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. aleomran2010@yahoo.com
    رضا سکوتی نسیمی استاد، گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

کلمات کلیدی:

وصیت منفعت, حق انتفاع, موصی, موصی‌له, انقضای وصیت, فقه اسلامی, حقوق ایران, حقوق مصر, حقوق عراق

چکیده

این پژوهش به بررسی تطبیقی مبانی فقهی و حقوقی انقضای وصیت منفعت (وصیت به حق انتفاع) در حقوق ایران، مصر و عراق با تکیه بر آرای مذاهب فقه اسلامی می‌پردازد. مسئله اصلی تحقیق، تبیین مواردی است که موجب زوال یا استمرار حق انتفاع موصی‌له پس از تحقق وصیت می‌شود و تحلیل نقاط اشتراک و افتراق نظام‌های حقوقی مورد مطالعه است. پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد تطبیقی، چهار سبب اصلی انقضای وصیت منفعت را بررسی می‌کند: فوت موصی‌له، قتل موصی به وسیله موصی‌له، تملک یا سلب مالکیت مال مورد وصیت و رد وصیت از سوی موصی‌له. یافته‌ها نشان می‌دهد که در اغلب دیدگاه‌های فقهی و قوانین ایران، مصر و عراق، حق انتفاع ماهیتی شخصی دارد و اصل بر این است که با فوت موصی‌له پایان می‌یابد، مگر آنکه خلاف آن به‌صراحت مقرر شده باشد. همچنین، قتل عمد موصی توسط موصی‌له از موانع استحقاق وصیت محسوب شده و به منظور جلوگیری از سوءاستفاده و حفظ عدالت، موجب محرومیت وی از وصیت می‌شود. در خصوص تملک مال مورد وصیت، اجتماع مالکیت عین و منفعت در شخص واحد سبب زوال حق انتفاع دانسته شده است. افزون بر این، رد وصیت پس از فوت موصی موجب انقضای وصیت و بازگشت حق به ورثه خواهد شد. در مجموع، نتایج تحقیق بیانگر همگرایی قابل توجه نظام‌های حقوقی مورد مطالعه در اصول کلی حاکم بر انقضای وصیت منفعت و در عین حال وجود تفاوت‌هایی در جزئیات تقنینی و نحوه اجرای احکام است. ازاین‌رو، پژوهش پیشنهاد می‌کند قانون‌گذاران با تصریح موارد انقضای وصیت منفعت و تدوین مقررات جامع‌تر، از بروز اختلافات تفسیری و قضایی جلوگیری کنند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Al-Bahrani, S. Y. Al-Hada'iq al-Nadirah fi Ahkam al-'Itrah al-Tahirah (Vol. 23). Islamic Publishing Institute.

Al-Gharnati al-Maliki, M. i. Y. Al-Taj wa al-Iklil (Vol. 8).

Al-Hurr al-Amili, S. Al-Lum'ah al-Dimashqiyyah.

Al-Hurr al-Amili, S. Wasa'il al-Shi'ah (Vol. 19). Al al-Bayt Institute for Revival of Heritage.

Al-Imrani, A. a.-H. Y. (2000). Al-Bayan fi Madhhab al-Imam al-Shafi'i (1st ed., Vol. 8). Dar al-Minhaj.

Al-Kasani, A. a.-D. Bada'i al-Sana'i fi Tartib al-Shara'i (Vol. 7). Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.

Al-Khoei, S. A. a.-Q. Al-Balaghah fi Fiqh al-Imamiyyah: Kitab al-Wasiyyah. Imam Khoei Library.

Al-Khoei, S. A. a.-Q. Misbah al-Faqahah (Vol. 3).

Al-Kulayni, S. Al-Kafi (Vol. 5). Dar al-Kutub al-Islamiyyah.

Al-Najafi, M. H. (1948). Jawahir al-Kalam fi Sharh Shara'i al-Islam (2nd ed., Vol. 28). Dar al-Kutub al-Islamiyyah.

Al-Najafi, M. H. (1981). Jawahir al-Kalam fi Sharh Shara'i al-Islam (Vol. 39). Dar Ihya' al-Turath al-Arabi.

Al-Shafi'i, A. A. M. i. I. (1990). Al-Umm (Vol. 4). Dar al-Ma'rifah.

Al, B. Kashshaf al-Qina' (Vol. 4).

Al, M. (1999). Al-Hawi al-Kabir (Vol. 8). Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.

Al, S. Tuhfat al-Fuqaha (Vol. 3).

Ibn, Q. (1997). Al-Mughni (3rd ed., Vol. 6). Alam al-Kutub.

Ibn Qudamah, a.-M. (1994). Al-Kafi fi Fiqh al-Imam Ahmad (1st ed., Vol. 2). Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.

Ibn Rushd al-Qurtubi, A. a.-W. M. i. A. (1988). Al-Muqaddimat wa al-Mumahhidat (1st ed., Vol. 3). Dar al-Gharb al-Islami.

Iyad ibn Musa ibn Iyad ibn Amr al-Yahsabi al-Sabti, A. a.-F. (2011). Al-Tanbihat al-Mustanbatah ala al-Kutub al-Mudawwanah wa al-Mukhtalitah (1st ed., Vol. 3). Dar Ibn Hazm.

Jafari Langroudi, M. J. (2014). Wills in Islamic Jurisprudence and Civil Law (5th ed.). Ganj-e Danesh Library.

Katouzian, N. (2005). General Rules of Contracts (7th ed., Vol. 5). Enteshar Co.

Malik ibn Anas, a.-A. (1994). Al-Mudawwanah (1st ed., Vol. 4). Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.

Mashmoushi, N. M. (2006). The Right of Use: A Comparative Study (1st ed.). Al-Halabi Legal Publications.

Mohaqqiq Damad, M. (1959). A Study on Wills (3rd ed.). Islamic Sciences Publishing Center.

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۶/۰۸/۰۱

ارسال

۱۴۰۵/۰۱/۱۷

بازنگری

۱۴۰۵/۰۴/۱۵

پذیرش

۱۴۰۵/۰۴/۲۱

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

سرهید صالح م.، حاجی نوری غ.، و سکوتی نسیمی ر. (1406). انقضای وصیت‌نامه به نفع موصی له (بررسی فقهی حقوقی در حقوق ایران، مصر و عراق). دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی، 1-17. https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/view/658

مقالات مشابه

1-10 از 335

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.