جبران خسارت ناشی از تحمیل تعهدات خارج از قرارداد به پیمانکار: مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و انگلیس
کلمات کلیدی:
قرارداد پیمانکاری, تعهدات خارج از قرارداد, جبران خسارت, تغییرات قراردادی, حقوق ایران و انگلیسچکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی مبانی و شیوههای جبران خسارت ناشی از تحمیل تعهدات خارج از قرارداد به پیمانکار، با رویکردی تطبیقی به مطالعه حقوق ایران و انگلیس پرداخته است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانهای است. در این چارچوب، ابتدا مفهوم تعهدات خارج از قرارداد در روابط پیمانکاری و مبانی نظری منع تحمیل تعهدات اضافی بر پیمانکار بررسی شده است. سپس مبانی حقوقی جبران خسارت در حقوق ایران با تأکید بر قواعد عمومی قراردادها، مسئولیت مدنی و مقررات شرایط عمومی پیمان مورد تحلیل قرار گرفته است. در ادامه، سازوکارهای حقوقی و قراردادی جبران خسارت ناشی از تغییرات قراردادی در حقوق انگلیس، از جمله مفاهیمی مانند تغییرات قراردادی، تغییر سازنده و اجرتالمثل خدمات انجامشده، بررسی شده و نقش قراردادهای استاندارد ساختمانی در مدیریت تغییرات پروژه مورد توجه قرار گرفته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که هر دو نظام حقوقی اصل جبران خسارت ناشی از تحمیل تعهدات خارج از قرارداد را میپذیرند، اما در نحوه تبیین مبانی حقوقی و دامنه خسارات قابل مطالبه تفاوتهای قابل توجهی دارند. در حقوق ایران، جبران خسارت عمدتاً بر قواعد کلی قراردادها و مسئولیت مدنی استوار است و پذیرش خسارات غالباً به خسارات مستقیم و قابل اثبات محدود میشود. در مقابل، حقوق انگلیس با بهرهگیری از رویه قضایی توسعهیافته، مفاهیم تخصصی حقوق ساختوساز و قراردادهای استاندارد، سازوکارهای دقیقتری برای مدیریت تغییرات پروژه و جبران هزینههای اضافی پیمانکار فراهم کرده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که یکی از چالشهای مهم حقوق ایران در این حوزه، نبود نظام منسجم برای شناسایی و مدیریت تغییرات عملی در پروژههای پیمانکاری و محدود بودن دامنه خسارات قابل مطالبه است. در این راستا، توسعه الگوهای قراردادی استاندارد، تقویت سازوکارهای حل اختلاف تخصصی و بهرهگیری از تجربیات نظامهای حقوقی پیشرفته میتواند به بهبود چارچوب حقوقی جبران خسارت در قراردادهای پیمانکاری کمک کند.
دانلودها
مراجع
Adriaanse, J. A. A. (2016). Construction Contract Law (5th ed.). Palgrave Macmillan.
Akhoundi, M. (2017). Civil Liability (9th ed.). Mizan.
Beatson, J., Burrows, A., & Cartwright, J. (2020). Anson's Law of Contract (31st ed.). Oxford University Press.
Burrows, A. (2019). Remedies for Torts, Breach of Contract, and Equitable Wrongs (4th ed.). Oxford University Press.
Coote, B. (2004). Contract Damages, Remoteness, and Risk Allocation. Cambridge Law Journal, 63(1), 109-132.
Furmston, M. P. (2017). Cheshire, Fifoot and Furmston's Law of Contract (17th ed.). Oxford University Press.
Ghasemzadeh, S. M. (2015). Principles of Government Construction Contracts (2nd ed.). Mizan.
Hudson, A. (2022). Hudson's Building and Engineering Contracts (14th ed.). Sweet & Maxwell.
Jafari Langroudi, M. J. (2019). Legal Terminology (28th ed.). Ganj-e Danesh.
Katouzian, N. (2019). Extra-Contractual Obligations: Compulsory Liability, Volume 1 (14th ed.). University of Tehran.
Katouzian, N. (2020). General Rules of Contracts, Volume 1 (16th ed.). Enteshar Joint Stock Company.
Keating, R. (2021). Damages for Breach of Contract. In Wilmot-Smith on Construction Contracts (pp. 329-354). Oxford University Press.
McGregor, H. (2021). McGregor on Damages (21st ed.). Sweet & Maxwell.
McKendrick, E. (2023). Contract Law: Text, Cases, and Materials (10th ed.). Oxford University Press.
Peel, E. (2022). Treitel on the Law of Contract (15th ed.). Sweet & Maxwell.
Safa'i, S. H., & Rahimi, H. (2018). Civil Liability and Compensation for Damage (5th ed.). SAMT.
Shahidi, M. (2017). Formation of Contracts and Obligations (12th ed.). Majd.
ter Haar, R. (2017). Remedies in Construction Law (2nd ed.). Routledge.
Uff, J. (2017). Construction Law (13th ed.). Sweet & Maxwell.
Weekes, T. (2024). Changing Course: Navigating Variations under JCT and NEC Contracts.
Wilmot-Smith, R. (2021). Wilmot-Smith on Construction Contracts (4th ed.). Oxford University Press.
Zeinali, A. (2018). Contracting Law and General Conditions of Contract (4th ed.). Jangal.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Mehran Sarangpour, Mohammad Shojaeian, Mitra Zarrabi (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.