حق به شهر و حاکمیت قانون در حمایت از اقشار آسیبپذیر: تحلیلی بر جایگاه حقوق شهروندی در نظام حقوق شهری ایران
کلمات کلیدی:
حق به شهر, حاکمیت قانون, حقوق شهروندی, حقوق شهری, اقشار آسیبپذیر, عدالت شهریچکیده
گسترش شهرنشینی در دهههای اخیر موجب شده است که شهرها به مهمترین بستر زندگی اجتماعی و اقتصادی انسان تبدیل شوند و در نتیجه، حقوق و مطالبات مرتبط با زندگی شهری اهمیت روزافزونی پیدا کند. یکی از مفاهیم مهمی که در این زمینه مطرح شده، مفهوم «حق به شهر» است که به مجموعهای از حقوق شهروندان در بهرهمندی عادلانه از امکانات، خدمات و فرصتهای شهری اشاره دارد. تحقق این حق مستلزم وجود ساختارهای حقوقی و نهادی کارآمدی است که بتوانند از طریق تضمین حاکمیت قانون، زمینه دسترسی برابر شهروندان به منابع شهری را فراهم سازند. در این میان، اقشار آسیبپذیر شهری از جمله گروههایی هستند که به دلیل شرایط اقتصادی، اجتماعی یا جسمی بیش از سایرین در معرض محرومیت از حقوق شهری قرار دارند. هدف این پژوهش بررسی رابطه میان حق به شهر، حاکمیت قانون و حمایت از اقشار آسیبپذیر در نظام حقوق شهری ایران است. پژوهش حاضر تلاش میکند ضمن تبیین ابعاد مفهومی حق به شهر، میزان توجه قوانین و مقررات شهری ایران به نیازهای اقشار آسیبپذیر را مورد تحلیل قرار دهد و نقش حاکمیت قانون را در تضمین حقوق شهروندی در فضای شهری بررسی کند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که اگرچه در قوانین و اسناد حقوقی ایران اصولی همچون عدالت اجتماعی، برابری شهروندان و حمایت از گروههای کمبرخوردار مورد تأکید قرار گرفته است، اما پراکندگی مقررات، ضعف ضمانت اجرا و نبود رویکرد منسجم در سیاستگذاری شهری موجب شده است که تحقق عملی حق به شهر برای بسیاری از اقشار آسیبپذیر با چالشهایی مواجه باشد. از این رو، تقویت حاکمیت قانون در مدیریت شهری و اصلاح چارچوبهای حقوقی موجود میتواند نقش مهمی در تحقق عدالت شهری و حمایت مؤثر از اقشار آسیبپذیر ایفا کند.
دانلودها
مراجع
Barkpour, N. (2013). Urban Planning and Social Justice. Nashr-e Elm.
Fainstein, S. S. (2010). The Just City. Cornell University Press.
Fakouhi, N. (2015). Urban Anthropology. Nashr-e Ney.
Ghasemzadeh, M. (2019). Urban Rights and City Management. SAMT.
Habibi, M. (2014). From County to City. University of Tehran Press.
Hadian, M. (2018). Adaptation of Urban Spaces for Persons with Disabilities in Iran: Challenges and Solutions. Social Welfare Quarterly, 18(3), 89-115.
Harvey, D. (2008). The Right to the City. New Left Review, 53, 23-40.
Hashemi, S. M. (2011). Constitutional Law of the Islamic Republic of Iran (Vol. 1). Mizan.
Hekmatnia, H. (2012). The Right to the City and Its Requirements in Urban Management. Urban Research Quarterly, 3(1), 11-36.
Hosseini, S. M. (2018). Analysis of Citizenship Rights in the Constitutional Legal System of Iran. Journal of Public Law, 19(2), 45-72.
Imrie, R., & Hall, P. (2001). Inclusive Design: Designing and Developing Accessible Environments. Spon Press.
Kazemi, A. (2016). Transparency in Urban Management and Citizens’ Right to Access Information. Journal of Citizenship Rights, 5(1), 79-102.
Khosravi, A. (2016). Rule of Law and Sustainable Urban Development. Law and Development Quarterly, 8(2), 21-48.
Lefebvre, H., Kofman, E., & Lebas, E. (1996). Writings on Cities. Blackwell.
Madani, J. (2017). Constitutional Law of the Islamic Republic of Iran. Paydar.
Mitchell, D. (2003). The Right to the City: Social Justice and the Fight for Public Space. Guilford Press.
Nejati, S. (2020). Analysis of the Position of the Right to the City in the Legal System of Iran. Journal of Public Law, 21(3), 99-132.
Nourmohammadi, H. (2014). Spatial Justice and Urban Planning in Iran. Municipalities and Rural Affairs Organization.
Porter, L. (2010). Unlearning the Colonial Cultures of Planning. Ashgate.
Rahimi, F. (2015). Citizenship Rights and Urban Management in Iran: A Critical Review. Urban Management Quarterly, 12(4), 63-92.
Salari, M. (2014). Islamic City Councils and the Realization of Citizen Participation in Urban Management. Council Research Quarterly, 4(2), 7-34.
Santos, B. d. S. (2002). Toward a New Legal Common Sense. Butterworths.
Shafiei, S. (2017). Urban Vulnerable Groups and Challenges of Access to Public Services in Iran. Social Studies Quarterly, 23(1), 157-186.
Tamanaha, B. Z. (2004). On the Rule of Law: History, Politics, Theory. Cambridge University Press.
Young, I. M. (1990). Justice and the Politics of Difference. Princeton University Press.
Zare, M. H., & Ahmadi, L. (2019). Analysis of Spatial Inequality in the Distribution of Urban Services in Tehran Metropolis. Geography and Development Journal, 17(55), 123-148.
دانلودها
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Mohammad Tabrizi Shahravi (Author); Mohammad Hossein Jafari; Iraj Hosseini Sadr Abadi (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.