باز تعریف اصل حضوری بودن دادرسی کیفری در پرتو تحول دادرسیهای دیجیتال و دادگاههای مجازی
کلمات کلیدی:
دادرسی کیفری, حضوری بودن دادرسی, دادگاه مجازی, دادرسی دیجیتالچکیده
اصل حضوری بودن دادرسی کیفری به عنوان یکی از ارکان بنیادین نظام قضایی، تضمینکننده عدالت، شفافیت و امکان دفاع مؤثر متهم است و نقش کلیدی در اعتماد عمومی به دستگاه قضایی دارد. این اصل در قوانین داخلی ایران و اسناد بینالمللی حقوق بشر، از جمله میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی و کنوانسیون اروپایی حقوق بشر، مورد تأکید قرار گرفته است. با گسترش فناوریهای دیجیتال و ظهور دادگاههای مجازی، مفهوم سنتی حضوری بودن دادرسی با چالشهای جدی مواجه شده و ضرورت بازتعریف آن به منظور همگامسازی با تحولات نوین حقوقی و فناورانه احساس میشود. ضرورت انجام این تحقیق از آنجا ناشی میشود که دادرسی دیجیتال و دادگاههای مجازی، هرچند مزایای متعددی همچون صرفهجویی در زمان و هزینه، دسترسی آسان به عدالت و کاهش تراکم پروندهها را فراهم میآورند، اما پرسشهای مهمی درباره تضمین حقوق دفاعی متهم، ارزیابی شواهد و رفتار طرفین و حفظ امنیت و محرمانگی اطلاعات مطرح میکنند. از این رو، بازتعریف اصول و چارچوبهای حضوری بودن دادرسی برای انطباق با فناوریهای نوین ضروری است. هدف این پژوهش، تحلیل فلسفه و مبانی اصل حضوری بودن دادرسی کیفری و ارائه چارچوبی حقوقی برای بازتعریف آن در عصر دادرسی دیجیتال و دادگاههای مجازی است. این مطالعه با رویکرد تحلیلی-نظری و بهرهگیری از بررسی قوانین داخلی تحول دادرسی دیجیتال و پیامدهای آن بر حقوق متهم، شاکی و نظام قضایی را مورد بررسی قرار میدهد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که دادرسی دیجیتال نه تنها تهدیدی برای اصل حضوری بودن نیست، بلکه با رعایت اصول حقوقی از جمله حفظ حقوق دفاعی، امکان تعامل مستقیم دیجیتال، شفافیت قضایی و امنیت دادهها، میتواند این اصل را به شکلی نوین و متناسب با تحولات فناوری تقویت کند.
دانلودها
مراجع
Abdollahi, A. M. (2016). Electronic Courts and Litigation Methods in Virtual Space Islamic Azad University, Shahroud Branch].
Abozari, M., & Shafiei, M. R. (2020). Judicial Application of Artificial Intelligence. Mizan.
Austin, C. (2017). Online Dispute Resolution Victoria University of Wellington].
Bahadori Jahromi, A., & Alipour, M. R. (2022). Legal Principles and Requirements Governing Judicial Litigation Technologies. Justice Legal Journal, 86(117).
Ebrahimi, M. (2016). Feasibility of Using Cyberspace in Criminal Procedure University of Qom].
Esmaeiltabar, H. (2024). The Role of Electronic Technology and the Internet in the Criminal Justice System University of Mazandaran].
Gharehbagh, P. (2021). A Comparative Study of Traditional and Electronic Service of Process in the Iranian and French Codes of Civil Procedure Razavi Higher Education Institute].
Habibi Dargah, B. (2023). Principles Governing Electronic Civil Procedure and Its Challenges. Economic and Commercial Legal Research, 1(3).
Izadifard, A. A., Yari, E., Pakzad, M., & Taleghan Ghafari, M. (2022). Feasibility of Public Hearings in Virtual Space. Islamic Law Research Journal, 23(3).
Karimi, M. (2021). The Impact of Information Technology on Judicial Proceedings. Ara Scientific Quarterly, 4(7).
Khalouei Tafti, S. J. (2021). An Analysis of the Legal Foundations and Effects of Electronic Procedure in the Iranian Legal System Islamic Azad University, Rafsanjan Branch].
Khosh Solouk, M. (2024). Electronic Procedure in the Iranian Judicial System and the Use of Artificial Intelligence in Electronic Procedure Nineteenth International Conference on Management and Humanities Research in Iran, Tehran.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Ebrahim Karimi monjarmoei (Author); Mahmud Ghayomzadeh kharanghi; Fazel Fazeli Davoud (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.