تعارض علم قاضی با سایر ادله اثبات دعوای  (بینه، سوگند، اقرار و اماره)

نویسندگان

  • فاطمه زینلی دانشجوی دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0009-1495-9400
  • فائزه مقتدایی استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران https://orcid.org/0000-0003-2188-2316
  • یونس واحدیاریجان استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0002-3716-643X

کلمات کلیدی:

ادله اثبات, علم قاضی, اقرار, سوگند

چکیده

سؤال اصلی تحقیق این است که در صورت تعارض علم قاضی با سایر ادله اثبات، معیارهای تقدم و ترجیح کدام‌اند و چگونه می‌توان میان این دو، تعادل منطقی و عادلانه‌ای برقرار کرد؟ همچنین، این پرسش مطرح است که آیا علم قاضی می‌تواند به تنهایی مبنای صدور حکم قرار گیرد یا باید همواره در کنار ادله دیگر مورد توجه باشد؟ هدف این پژوهش، تحلیل جایگاه علم قاضی در نظام حقوقی ایران و تعیین حدود و ثغور آن در تقابل با ادله سنتی اثبات دعوا است. این پژوهش در پی آن است تا با ارائه چارچوبی روشن، به قضات و حقوقدانان کمک کند تا در مواجهه با چنین تعارضاتی، تصمیم‌هایی مستدل و عادلانه بگیرند.همچنین، هدف فرعی این تحقیق، بررسی راهکارهای عملی مانند استفاده از کارشناسی و تفسیر ادله برای کاهش تعارضات و افزایش دقت در احقاق حق است. روش تحقیق در این مطالعه، توصیفی-تحلیلی است. با مرور منابع کتابخانه‌ای شامل قوانین، مقررات، کتب فقهی و حقوقی، مقالات علمی و آرای قضایی، داده‌های لازم گردآوری شده‌اند. سپس، با تحلیل این داده‌ها، جایگاه علم قاضی در تقابل با سایر ادله مورد بررسی قرار گرفته و راهکارهای پیشنهادی ارائه شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که علم قاضی در نظام حقوقی ایران از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است، اما این جایگاه مطلق نیست. برای پذیرش علم قاضی به عنوان دلیل مستقل، باید به شرایطی همچون قطعیت، مستندبودن و قابلیت استدلال توجه شود. در مواردی که علم قاضی به حد یقین نرسیده باشد، ادله دیگر مانند بینه و اقرار ارجحیت دارند. همچنین، استفاده از ابزارهایی مانند کارشناسی می‌تواند به تقویت علم قاضی و کاهش تعارضات کمک کند. در نهایت، این پژوهش بر ضرورت ایجاد تعادل میان علم قاضی و ادله دیگر تأکید می‌کند تا از یک سو، از تحمیل نظر شخصی قاضی جلوگیری شود و از سوی دیگر، امکان کشف حقیقت در پرونده‌های پیچیده فراهم آید.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Ahmadvand, K., & Zivari Mirzaei, Z. (2020). Investigating the status of the judge's knowledge and its role in criminal matters. Qanonyar International Quarterly, 4(16).

Amravani, R. (2011). Conflict of Evidence in Proving Claims. Fekrsazan Publications.

Ansari, M. (2006). Kitab al-Qada. Majma al-Fikr al-Islami.

Arasta, M. J. (2009). Jurisprudential and legal research series: The validity of the document and its conflict with other evidence in Iranian law and Imami jurisprudence. Deputy of Education and Research of the Judiciary.

Fazel Miqdad, J. A. M. b. A. (1988). Kanz al-Irfan. Tehran University Press.

Haeri, S. K. (2002). Al-Qada fi al-Fiqh al-Islami. Majma al-Fikr al-Islami.

Hazrat Borhani, G. (2021). Comparative study of the judge's knowledge. Judicial Jurisprudence Findings, 1(1).

Hilli, J. b. H. (1988). Shara'i al-Islam fi Masa'il al-Halal wa al-Haram (Vol. 4). Esteghlal Publications.

Ibn Qudamah, A. b. A. (1985). Al-Mughni (Vol. 9). Dar al-Fikr lil-Taba'ah wa al-Nashr.

Kalantari, K. (2015). Jurisprudential-legal study of the judge's knowledge in Iranian criminal law. The First Conference on Jurisprudence and Judicial Law,

Khajevand, M., & Ahmadi, M. M. (2023). Comparative study of the judge's knowledge in Imami jurisprudence and the criminal law of Iran and Europe. Scientific Journal of Supervision and Inspection, 17(64).

Khaleghi, A. (2015). Criminal Procedure (Vol. 2). Institute for Legal Studies and Research.

Khamenei, S. A. (2008). Ajwibah al-Istifta'at (Vol. 3). Al-Huda International Publications.

Khomeini, R. (2000). Tahrir al-Wasilah (Vol. 2). Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works.

Mohaghegh Damad, S. M. (2004). Topics in the Principles of Jurisprudence. Center for the Publication of Islamic Sciences.

Mohammadi, A. (2009). Principles of Inference in Islamic Law. Tehran University Press.

Movahedi, J. (2016). Epistemological foundations of criminal procedure in Imami jurisprudence, Iranian statutory laws, and European law Islamic Azad University, Science and Research Branch, Faculty of Law]. Tehran.

Najafi, M. H. (1983). Jawahir al-Kalam (Vol. 40). Dar Ihya al-Turath al-Islami.

Nojavan, A. (2010). The Role of the Judge in Proving Civil Claims. Jangal, Javdaneh.

Sangalaji, M. (2005). Judgment in Islam. University Press.

Sha'rani, A. (1994). Al-Madkhal Ila Azb al-Manhal. Global Congress of Shi'ism.

Sheikh Hurr al-Amili, M. b. H. Wasa'il al-Shia Ila Tahsil al-Sharia. Ihya al-Turath al-Arabi.

Sheikh Saduq, M. b. B. Q. (1990). Man La Yahduruhu al-Faqih. Dar al-Sa'b.

دانلودها

چاپ شده

1402-12-28

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

زینلی ف. .، مقتدایی ف.، و واحدیاریجان ی. . (1402). تعارض علم قاضی با سایر ادله اثبات دعوای  (بینه، سوگند، اقرار و اماره). دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی، 1(2)، 242-267. https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/view/524

مقالات بیشتر خوانده شده از همین نویسنده

مقالات مشابه

##common.pagination##

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.