بررسی تطبیقی نظام جبران خسارات جنگی درحقوق بین المللی وحقوق داخلی ایران
کلمات کلیدی:
جبران خسارت, مخاصمات مسلحانه, مسئولیت بینالمللی دولتها, حقوق بشردوستانه, مسئولیت مدنیچکیده
جبران خسارات ناشی از جنگ یکی از مهمترین موضوعات حقوق بینالملل و حقوق داخلی دولتها در مواجهه با آثار مخرب مخاصمات مسلحانه است. جنگها علاوه بر خسارات گسترده انسانی، زیانهای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی فراوانی به همراه دارند که ضرورت ایجاد سازوکارهای حقوقی برای جبران آنها را دوچندان میسازد. در حقوق بینالملل، اصل مسئولیت بینالمللی دولتها مبنای اصلی جبران خسارات جنگی محسوب میشود و بر اساس آن، هر دولتی که مرتکب نقض قواعد حقوق بینالملل، بهویژه حقوق بشردوستانه شود، موظف به جبران کامل خسارات وارده است. در مقابل، در حقوق داخلی ایران، جبران خسارات جنگی عمدتاً از طریق قوانین حمایتی، سیاستهای دولتی و نهادهای خاصی که برای حمایت از آسیبدیدگان جنگ ایجاد شدهاند، صورت میگیرد. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از روش تطبیقی، به بررسی نظام جبران خسارات جنگی در حقوق بینالملل و حقوق داخلی ایران پرداخته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که در حقوق بینالملل، قواعد نسبتاً توسعهیافتهای در زمینه مسئولیت دولتها و اشکال مختلف جبران خسارت از جمله اعاده وضع سابق، غرامت مالی، رضایت و تضمین عدم تکرار وجود دارد، اما اجرای این قواعد در عمل با چالشهایی همچون ملاحظات سیاسی و ضعف ضمانت اجرا مواجه است. در مقابل، در حقوق داخلی ایران، اگرچه سازوکارهای حمایتی مؤثری برای جبران خسارات شهروندان، بهویژه در مناطق جنگزده، ایجاد شده است، اما این نظام بیشتر ماهیتی حمایتی و اداری دارد و کمتر بر مبانی کلاسیک مسئولیت حقوقی دولت متجاوز در سطح بینالمللی تکیه میکند.در نتیجه، بررسی تطبیقی نشان میدهد که هر یک از این دو نظام دارای مزایا و محدودیتهای خاص خود هستند. حقوق بینالملل از نظر مبانی نظری و تنوع شیوههای جبران خسارت غنیتر است، در حالی که حقوق داخلی ایران از نظر دسترسی عملی قربانیان به حمایتهای جبرانی کارآمدتر عمل کرده است. بر این اساس، بهرهگیری همزمان از ظرفیتهای حقوق بینالملل و تقویت سازوکارهای حقوق داخلی میتواند به ایجاد نظامی جامعتر و کارآمدتر برای جبران خسارات ناشی از جنگ منجر شود.
دانلودها
مراجع
Amid Zanjani, A. (2014). Public International Law, Vol. 2. SAMT Publications.
Amiri Ghaem-Maghami, A. (2008). State International Responsibility. University of Tehran Press.
Bassiouni, M. C. (2006). International Recognition of Victims’ Rights. Human Rights Law Review, 6(2), 203-279. https://doi.org/10.1093/hrlr/ngl009
Cassese, A. (2013). International Law. Oxford University Press.
Crawford, J. (2013). State Responsibility: The General Part. Cambridge University Press.
Dehghani Firouzabadi, S. J., & Soleimani, M. (2018). Compensation for Victims of Armed Conflicts in International Humanitarian Law. Political and International Studies Quarterly, 9(1), 101-124.
Dinstein, Y. (2016). The Conduct of Hostilities under the Law of International Armed Conflict. Cambridge University Press.
Dinstein, Y. (2017). War, Aggression and Self‑Defence. Cambridge University Press.
Greenwood, C. (2008). State Responsibility and Civil Liability for Environmental Damage Caused by Military Operations. International Review of the Red Cross, 89(866), 397-415.
Hashemi, S. M. (2016). Constitutional Law of the Islamic Republic of Iran, Vol. 2. Mizan Press.
Jafari Langroudi, M. J. (2017). Legal Terminology. Ganj Danesh.
Karimi, A. (2017). International Responsibility for Violations of Humanitarian Law and Compensation for Victims. International Law Quarterly, 34(2), 55-78.
Katouzian, N. (2014). Non‑Contractual Obligations: Civil Liability. Sherkat Sahami Enteshar.
Mowbray, A. (2012). Cases and Materials on the European Convention on Human Rights. Oxford University Press.
Rezaei, G. (2013). Foundations of War Reparations in International Law. Public Law Studies Quarterly, 42(2), 95-120.
Safaei, H., & Rahimi, H. (2013). Civil Liability in Comparative Law. SAMT Publications.
Sassoli, M. (2019). International Humanitarian Law: Rules, Controversies, and Solutions to Problems Arising in Warfare. Edward Elgar Publishing.
Schabas, W. A. (2017). An Introduction to the International Criminal Court. Cambridge University Press.
Shelton, D. (2015). Remedies in International Human Rights Law. Oxford University Press.
Tomuschat, C. (2002). Reparation for Victims of Grave Human Rights Violations. Tulane Journal of International and Comparative Law, 10, 157-176.
United Nations Compensation Commission. (2015). The United Nations Compensation Commission: A Handbook. United Nations.
Wittich, S. (2004). Compensation. In Max Planck Encyclopedia of Public International Law. Oxford University Press.
Zamani, S. G. (2009). State Responsibility and Reparation in International Law. University of Tehran Faculty of Law and Political Science Journal, 38(2), 1-24.
Zamani, S. G. (2015). State Responsibility in Public International Law. Mizan Press.
Zamani, S. G., & Dehghani, M. (2014). Reparation in International Law with Emphasis on the Jurisprudence of the International Court of Justice. International Legal Journal, 31(51), 9-32.
Ziaei Bigdeli, M. R. (2023). Public International Law. Ganj Danesh.
دانلودها
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1402 Mehri Kazemifard (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.