Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 1 پیاپی 4 1402 12 10 A Comparative Study of the War Reparations System in International Law and Iranian Domestic Law بررسی تطبیقی نظام جبران خسارات جنگی درحقوق بین المللی وحقوق داخلی ایران 95 124 10.61838/jecjl.514 FA مهری کاظمی فرد کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1402/09/26 <p>Reparation for war damages is one of the most crucial issues in international law and the domestic law of states when confronting the destructive impacts of armed conflicts. In addition to extensive human casualties, wars entail significant economic, social, and environmental damages, which redoubles the necessity of establishing legal mechanisms for their compensation. In international law, the principle of international state responsibility is considered the primary basis for war reparations; based on this principle, any state that commits a breach of the rules of international law, particularly international humanitarian law, is obligated to make full reparation for the damages incurred. In contrast, in Iranian domestic law, compensation for war damages is mainly executed through protective legislation, government policies, and specific institutions established to support war victims. The present study, adopting a descriptive-analytical approach and utilizing a comparative method, examines the war reparations system in international law and Iranian domestic law. The research findings indicate that in international law, there are relatively developed rules regarding state responsibility and various forms of reparation, including restitution, financial compensation, satisfaction, and guarantees of non-repetition; however, the practical implementation of these rules faces challenges such as political considerations and weak enforcement mechanisms. Conversely, in Iranian domestic law, although effective protective mechanisms have been established to compensate citizens, particularly in war-torn areas, this system primarily possesses a supportive and administrative nature and relies less on the classical foundations of the legal responsibility of an aggressor state at the international level. Consequently, the comparative analysis demonstrates that each of these two systems possesses its own distinct advantages and limitations. International law is richer in terms of theoretical foundations and the diversity of methods of reparation, whereas Iranian domestic law has functioned more efficiently regarding the practical access of victims to compensatory support. Accordingly, simultaneously utilizing the capacities of international law and strengthening domestic legal mechanisms can lead to the creation of a more comprehensive and effective system for the reparation of war-induced damages.</p> <p>جبران خسارات ناشی از جنگ یکی از مهم‌ترین موضوعات حقوق بین‌الملل و حقوق داخلی دولت‌ها در مواجهه با آثار مخرب مخاصمات مسلحانه است. جنگ‌ها علاوه بر خسارات گسترده انسانی، زیان‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی فراوانی به همراه دارند که ضرورت ایجاد سازوکارهای حقوقی برای جبران آن‌ها را دوچندان می‌سازد. در حقوق بین‌الملل، اصل مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها مبنای اصلی جبران خسارات جنگی محسوب می‌شود و بر اساس آن، هر دولتی که مرتکب نقض قواعد حقوق بین‌الملل، به‌ویژه حقوق بشردوستانه شود، موظف به جبران کامل خسارات وارده است. در مقابل، در حقوق داخلی ایران، جبران خسارات جنگی عمدتاً از طریق قوانین حمایتی، سیاست‌های دولتی و نهادهای خاصی که برای حمایت از آسیب‌دیدگان جنگ ایجاد شده‌اند، صورت می‌گیرد. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از روش تطبیقی، به بررسی نظام جبران خسارات جنگی در حقوق بین‌الملل و حقوق داخلی ایران پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که در حقوق بین‌الملل، قواعد نسبتاً توسعه‌یافته‌ای در زمینه مسئولیت دولت‌ها و اشکال مختلف جبران خسارت از جمله اعاده وضع سابق، غرامت مالی، رضایت و تضمین عدم تکرار وجود دارد، اما اجرای این قواعد در عمل با چالش‌هایی همچون ملاحظات سیاسی و ضعف ضمانت اجرا مواجه است. در مقابل، در حقوق داخلی ایران، اگرچه سازوکارهای حمایتی مؤثری برای جبران خسارات شهروندان، به‌ویژه در مناطق جنگ‌زده، ایجاد شده است، اما این نظام بیشتر ماهیتی حمایتی و اداری دارد و کمتر بر مبانی کلاسیک مسئولیت حقوقی دولت متجاوز در سطح بین‌المللی تکیه می‌کند.در نتیجه، بررسی تطبیقی نشان می‌دهد که هر یک از این دو نظام دارای مزایا و محدودیت‌های خاص خود هستند. حقوق بین‌الملل از نظر مبانی نظری و تنوع شیوه‌های جبران خسارت غنی‌تر است، در حالی که حقوق داخلی ایران از نظر دسترسی عملی قربانیان به حمایت‌های جبرانی کارآمدتر عمل کرده است. بر این اساس، بهره‌گیری هم‌زمان از ظرفیت‌های حقوق بین‌الملل و تقویت سازوکارهای حقوق داخلی می‌تواند به ایجاد نظامی جامع‌تر و کارآمدتر برای جبران خسارات ناشی از جنگ منجر شود. </p> https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/514/299