حقوق قربانیان و حق دفاع متهم: تحلیل تعارض و همزیستی اصول حاکم بر دادرسی‌های کیفری بین‌المللی

نویسندگان

    یوسفعلی مرادی زیریان گروه حقوق، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران
    محمود حبیبی تبار * گروه حقوق، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران habibitabarmahmoud@iau.ac.ir
    عباس تدین گروه حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

کلمات کلیدی:

حقوق قربانیان, حق دفاع متهم, دادرسی کیفری بین‌المللی, دیوان کیفری بین‌المللی, دادرسی عادلانه, تعارض حقوق

چکیده

در سال‌های اخیر، دادرسی‌های کیفری بین‌المللی با گسترش چشمگیر نقش و جایگاه قربانیان مواجه شده‌اند؛ روندی که از حذف تاریخی قربانیان در فرآیند دادرسی به سمت مشارکت فعال و مطالبه‌گرانه آنان حرکت کرده است. این تحول، هرچند در راستای تقویت عدالت ترمیمی و افزایش مشروعیت دادگاه‌ها ارزیابی می‌شود، اما هم‌زمان پرسش‌هایی جدی درباره تأثیر آن بر حق دفاع متهم و اصول بنیادین دادرسی عادلانه ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با بررسی اسناد بین‌المللی، قواعد آیین دادرسی و رویه دادگاه‌های کیفری بین‌المللی، به تحلیل تعارض‌ها و ظرفیت‌های همزیستی میان حقوق قربانیان و حق دفاع متهم می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که تعارض‌های موجود به‌ویژه در حوزه مشارکت قربانیان در تحقیقات، ارائه ادله و حضور در جلسات دادرسی ماهیتاً مطلق و غیرقابل جمع نیستند. تجربه دیوان کیفری بین‌المللی و سایر دادگاه‌ها نشان می‌دهد که با طراحی سازوکارهای دقیق و متوازن، از جمله مشارکت کنترل‌شده قربانیان، تضمین دسترسی متهم به ادله و تفکیک نقش قربانی از دادستان، می‌توان تعادلی پویا میان این دو دسته حق برقرار کرد. نتیجه‌گیری مقاله بر ضرورت بازتعریف نقش قربانیان در چارچوبی تأکید دارد که ضمن حفظ کرامت و حقوق آنان، اصول دادرسی عادلانه و حق دفاع متهم را نیز تضمین کند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Ambos, K. (2021). Treatise on International Criminal Law, Volume III: International Criminal Procedure. Oxford University Press.

Barnes, A. (2025). Commonalities in Recent Reparations Practice: Reflections on a Wider Legal Sensibility. American Journal of International Law, 119, 145-150. https://doi.org/10.1017/aju.2025.10011

Bergman, S. (2019). Evaluating Victim Participation Mechanisms in International Criminal Law. international criminal law review, 19(2), 210-230.

Bergsmo, M. (2018). Victim Reparations in International Criminal Law. Torkel Opsahl Academic EPublisher.

Bisset, A. (2019). Managing Victim Participation in International Criminal Trials. international criminal law review, 19(3), 300-320.

Bosco, D. (2024). The Future of Victim Participation at the ICC. Global Governance, 30(1), 89-110.

Cassese, A. (2003). International Criminal Law. Oxford University Press.

Clark, J. (2023). Victim Influence on Sentencing in International Criminal Justice. Journal of Conflict and Security Law, 28(1), 130-150.

Cryer, R., Friman, H., Robinson, D., & Wilmshurst, E. (2019). An Introduction to International Criminal Law and Procedure (4th ed.). Cambridge University Press.

Davis, L. (2021). Emotional Evidence and Victim Testimony in International Criminal Trials. International Criminal Justice Review, 31(3), 230-248.

EmpowerLaws. (2025). Restorative Justice vs. Retributive Justice: A Comparative Analysis.

Ethik und Militär. (2025). Retributive and Restorative Justice: Where does International Criminal Law stand today?

Friman, H. (2017). Victims in the International Criminal Justice System. Cambridge University Press.

Gavrysh, K. (2025). Digital Evidence in the Practice of the International Criminal Court. In [Book Title: not provided in reference] (pp. 107-129). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-84216-0_6

Harrington, J. (2022). Protective Measures and Fair Trial Rights in International Criminal Law. Journal of International Criminal Justice, 20(1), 45-65.

Heller, K. (2018). Protecting Victims and the Rights of the Accused. Criminal Law Forum, 29(1), 85-110.

Hunt, A. (2020). Victim Participation and Procedural Balance in International Criminal Justice. Journal of International Criminal Justice, 18(1), 85-105.

Jackson, M. (2020). Defining the Role of Victims in International Criminal Procedure. Criminal Law Forum, 31(1), 100-120.

Keller, M. (2023). Protective Measures and Defense Rights in ICC Proceedings. Criminal Law Forum, 34(2), 300-320.

Kelsall, T. (2021). Hybrid Courts and Victim Participation: Lessons from Sierra Leone. Global Governance, 27(2), 145-160.

Kendall, S. (2022). Due Process and the Rights of the Accused in International Criminal Law. Leiden Journal of International Law, 35(3), 455-478.

Leclerc, S. (2024). Contesting Victim Participation in International Criminal Trials. International Criminal Justice Review, 34(1), 115-135.

Madsen, M. (2018). Victim Marginalization in ICTY and ICTR Proceedings. Nordic Journal of Human Rights, 36(1), 70-90.

McDermott, Y. (2017). Victim Participation in the ICC: A Critical Analysis. international criminal law review, 17(4), 600-628.

Miller, S. (2019). Procedural Delays and Victim Participation at the ICC. international criminal law review, 19(4), 510-540.

Mimran, T., & Weinstein, L. (2023). Digitalize It: Digital Evidence at the ICC. Lieber Institute, West Point

Moffett, L. (2022). Victims, NGOs, and International Criminal Justice. Routledge.

Nguyen, T. (2020). Reparations and Fair Trial Rights in ICC Proceedings. Global Jurist, 20(2), 260-280.

O'Connor, L. (2021). Limits of Victim Participation in International Criminal Law. Leiden Journal of International Law, 34(1), 80-100.

Rafferty, P. (2020). Balancing Victim Participation and Defense Rights at the ICC. international criminal law review, 20(2), 190-210.

Robinson, P. (2022). Judicial Impartiality and Victim Testimony in International Criminal Law. Leiden Journal of International Law, 35(2), 295-315.

Sarkin, J. J. (2025). Why the ICC Should Apply Restorative Justice and Transitional Justice Principles. International Journal of Transitional Justice, 19(2), 260-278. https://doi.org/10.1093/ijtj/ijaf005

Schabas, W. A. (2011). An Introduction to the International Criminal Court (4th ed.). Cambridge University Press.

Shimoyachi, N. (2024). Between Accountability and Reconciliation: The Making of the Victim-Centered Approach at the ICC. Global Studies Quarterly, 4(2), ksae014. https://doi.org/10.1093/isagsq/ksae014

Sobański, K. (2024). Evolution of Remote Participation of the Accused and Victim in International Criminal Proceedings. international criminal law review, 25(1), 167-191. https://doi.org/10.1163/15718123-bja10217

Sperling, E. (2020). Evidence Disclosure and Victim Participation in ICC Investigations. Journal of International Criminal Justice, 18(2), 400-420.

Stewart, A. (2023). Evidence Disclosure and Equality of Arms in ICC Proceedings. Journal of Conflict and Security Law, 28(2), 230-250.

Turner, J. (2021). Reconciling Victim Rights and Defense Rights in International Criminal Procedure. Human Rights Law Review, 21(3), 400-420.

Yang, Y. (2023). The Gap between the International Criminal Court and Victims: Criminal Trial Reparations as a Case Study. Laws, 12(4), 72-74. https://doi.org/10.3390/laws12040072

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۵/۱۰/۰۱

ارسال

۱۴۰۴/۰۷/۱۹

بازنگری

۱۴۰۴/۱۱/۱۸

پذیرش

۱۴۰۴/۱۱/۲۴

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

مرادی زیریان ی.، حبیبی تبار م.، و تدین ع. (1405). حقوق قربانیان و حق دفاع متهم: تحلیل تعارض و همزیستی اصول حاکم بر دادرسی‌های کیفری بین‌المللی. دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی، 1-18. https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/view/487

مقالات مشابه

1-10 از 259

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.