بررسی جامع پیشگیری از جرم در قرآن و بازتاب آن در قوانین کیفری افغانستان
کلمات کلیدی:
پیشگیری از جرم, قرآن کریم, قوانین کیفری افغانستان, امر به معروف و نهی از منکر, تدابیر امنیتیچکیده
پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه پیشگیری از جرم در قرآن و مقایسه تطبیقی بازتاب آن در دو دوره از نظام حقوقی افغانستان (قانون جزای ۱۳۵۵ و قوانین نافذ امارت اسلامی پس از ۱۴۰۰) انجام شده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکردی کیفی، به بررسی آیات قرآن، قانون جزای ۱۳۵۵ و مجموعه‌ای از فرامین، احکام و اصول‌نامه‌های جدید امارت اسلامی پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که قرآن کریم با تأکید بر مفاهیمی مانند امر به معروف و نهی از منکر، دفع ضرر محتمل، عبرت‌آموزی و تربیت خانوادگی، یک نظام شش‌سطحی و جامع برای پیشگیری از جرم ترسیم کرده است. بررسی تطبیقی نشان می‌دهد که اگرچه قانون جزای ۱۳۵۵ از بسیاری از آموزه‌های قرآنی الهام گرفته است، اما این نهادها به‌صورت پراکنده و بدون چارچوب منسجم طراحی شده‌اند. در مقابل، قوانین جدید امارت اسلامی (همچون فرمان ایجاد کمیسیون امنیتی و تصفیوی، فرمان کشف‌الحال و اصول‌نامه جزایی)، با نهادینه‌سازی نظارت امنیتی، جرم‌انگاری مقدمات فکری و فرهنگی، و ادغام نهادهای قضایی و نظامی، به دنبال تحقق عینی یک نظام پیشگیرانه مبتنی بر شریعت هستند. این رویکرد جدید، پیشگیری از جرم را از یک راهبرد صرفاً قضایی-اصلاحی به یک راهبرد امنیتی-فرهنگی برای حفظ یکپارچگی نظام تبدیل کرده است. نتیجه‌گیری پژوهش نشان می‌دهد که تحقق یک نظام پیشگیرانه کارآمد در افغانستان نیازمند ایجاد تعادل میان رویکرد نظارتی و تأمینی نظام جدید با اصول کرامت انسانی و حقوق شهروندی است؛ امری که در شرایط کنونی با چالش‌های جدی مواجه است.
دانلودها
مراجع
Amini, S. A. (2022). Ideal Concurrence of Offenses in the Criminal Laws of Iran and Afghanistan. Legal Discourse, 10(20), 5-27.
Ansari, H., & Asghari, M. R. (2025). The Role of Religious Centers in Preventing Certain Crimes in Afghanistan. Judicial Jurisprudence Findings, 4(2), 55-73.
Durojaye, D. (2024). Introducing the Islamic Crime Prevention Framework (ICPF): A Theoretical Study. Al-Hikmah Journal of Islamic Studies, 12(1), 157-170.
Etemadi, N. A. (2023). Decriminalization in Islamic Criminal Policy and the Laws of Afghanistan. Islamic Studies and Criminal Law and Criminology, 8(2), 47-66.
Haqqani, J. A., Sherzad, M. H., & Gheyasi, B. (2025). Prosecutorial Preventive Measures in the Criminal Procedure Law of Afghanistan. Kateb International Journal of Law, 3(2).
Hosseini, M. B. (1976). Afghanistan Penal Code.
Kariminia, M. M., & Fasihi, E. (2022). Emerging Institutions Responsible for Non-Contentious Affairs in Afghanistan and Their Role in Crime Prevention. Contemporary Research in Sciences and Research, 4(38), 92-109.
Melander, S. (2023). Preventive Turn in Criminal Law. Peking University Law Journal, 11(1), 11-23.
Nur, M. T. (2021). Justice in Islamic Criminal Law: Study of the Concept and Meaning of Justice in the Law of Qisas. Asy-Syir'ah: Jurnal Ilmu Syari'ah dan Hukum, 55(2), 335-365.
Popal, M., Javan Jafari Bojnourdi, A., Hosseini, S. H., & Seyedzadeh, S. M. (2023). Situational Crime Prevention Methods for Banking Crimes in the Afghan Banking System. Judicial Legal Perspectives, 28(103), 77-104.
Rohani, A. J., Esmaeili, M., & Tadayyon, A. (2026). The Role of Religion in Shaping Patterns of Criminalization and Decriminalization in Islamic Criminal Justice Systems: A Comparative Study of Iran and Afghanistan. Legal Studies in Digital Age, 5(3), 1-12.
Shafahi, A., & Gerayli, M. B. (2023). Incompatibility of Afghanistan's Legislative and Judicial Criminal Policy Regarding Crimes against the Family. Studies in Islamic Jurisprudence and Foundations of Law, 17(47), 191-215.
Yosufzad, S., Esmaeili, M., & Tadayyon, A. (2025). Iran's Criminal-Judicial Policy toward Financial Crimes Committed by Public Officials: A Comparative Study with Afghanistan. Journal of Historical Research, Law and Policy, 1-14.
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Hedayatollah Nabipour (Author); Mahmoud Habibitabar; Mahdi Esmaeli (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
