Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 3 پیاپی 11 1404 09 01 The Effects of the Law on Mandatory Official Registration of Immovable Property Transactions on the System of Evidence and the Admissibility of Property Claims آثار قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول بر نظام اثبات و قابلیت استماع دعاوی ملکی 1 21 FA صمد زاهد پاشا گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران احمد شمس گروه حقوق، واحد تهران مركزی ، دانشگاه آزاد اسلامي، تهران، ايران. محمدرضا پیرهادی گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1404 03 04 <p>The Law on Mandatory Official Registration of Immovable Property Transactions constitutes one of the most significant recent legislative developments at the intersection of registration law, contract law, and civil procedure. By linking judicial protection of certain legal acts to official registration, the law has altered the legal position of ordinary and official documents as well as the procedural treatment of property disputes. Using a descriptive-analytical method, this study examines the effects of the law on the system of evidence and the admissibility of property claims. The findings indicate that the principal transformation introduced by the new law is not limited to strengthening the evidentiary status of official documents. In cases falling within its scope, courts must first determine whether the claim is admissible and whether judicial effect may be given to an unregistered legal act before examining the merits of the dispute. Accordingly, a clear distinction must be maintained among the validity of the transaction, validity of the document, opposability, evidentiary value, and admissibility of the claim, and non-registration should not automatically be equated with substantive nullity in every case. The effects of the law also vary across different property claims, including actions for proof of ownership, compulsory execution of an official deed, annulment of an official deed, recovery of possession, eviction, restitution of counter-performance, and damages. In each case, the legal source of the asserted right and the judicial effect sought must be independently assessed. Article 10 also provides an important transitional mechanism for recording earlier informal claims and protecting third parties. Overall, proper application of the law requires a restrictive interpretation of inadmissibility, careful attention to the temporal and substantive scope of the law, and avoidance of extending its restrictions to disputes that do not depend on recognition of an unregistered legal act.</p> <p>قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول از مهم‌ترین تحولات تقنینی سال‌های اخیر در حوزه ارتباط میان حقوق ثبت، حقوق قراردادها و آیین دادرسی مدنی به شمار می‌رود. این قانون با پیوند دادن برخورداری از حمایت قضایی برخی اعمال حقوقی به ثبت رسمی، جایگاه اسناد عادی و رسمی و نیز نحوه رسیدگی به دعاوی ملکی را دستخوش تغییر کرده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی آثار این قانون بر نظام اثبات و قابلیت استماع دعاوی ملکی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تحول اصلی قانون جدید صرفاً در تقویت اعتبار سند رسمی خلاصه نمی‌شود، بلکه در موارد مشمول، دادگاه پیش از ورود به ماهیت باید قابلیت استماع دعوا و امکان ترتیب اثر دادن به عمل حقوقی ثبت‌نشده را بررسی کند. در این چارچوب، تفکیک میان صحت معامله، اعتبار سند، قابلیت استناد، ارزش اثباتی و قابلیت استماع ضروری است و نمی‌توان عدم ثبت رسمی را در همه موارد معادل بطلان ماهوی معامله دانست. همچنین، آثار قانون نسبت به دعاوی مختلف یکسان نیست و در دعاوی اثبات مالکیت، الزام به تنظیم سند رسمی، ابطال سند رسمی، خلع ید، تخلیه، استرداد عوضین و مطالبه خسارت، منشأ حق و اثر حقوقی مورد مطالبه باید به‌طور مستقل بررسی شود. ماده ۱۰ قانون نیز با پیش‌بینی سازوکار ثبت ادعاهای پیشین، نقش مهمی در تعیین وضعیت اسناد غیررسمی سابق و حمایت از اشخاص ثالث ایفا می‌کند. در مجموع، اجرای صحیح قانون مستلزم تفسیر مضیق ضمانت اجرای عدم استماع، توجه به قلمرو زمانی و موضوعی قانون، وضعیت ثبتی ملک و جلوگیری از توسعه محدودیت‌ها به دعاوی خارج از حوزه اعمال ثبت‌نشده است.</p> https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/710/472