Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1406 08 01 Judicial System for Compensation Arising from Legislation in the Islamic Republic of Iran نظام دادرسی خسارات ناشی از تقنین در جمهوری اسلامی ایران 1 16 FA بیژن عباسی گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران رضا طجرلو گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران فرناز منوئی گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 1404/11/01 <p>Recognition of the specific characteristics of legislative and quasi-legislative liability alongside traditional civil liability constitutes the desirable adjudicative system for damages arising from legislation. Although governmental civil liability and legislative liability share certain common features, the distinct focus and emphasis placed upon them demonstrate that legislative damages cannot be fully addressed through ordinary civil law rules and the application of the three traditional elements required for establishing liability. The emerging approach in the field of legislative damages is the integrated adjudication model. Under this model, legislative damages are primarily examined through specialized public law rules and doctrines. Nevertheless, the legal system of the Islamic Republic of Iran, which continues to rely predominantly on its traditional civil law framework for adjudicating compensation claims in the sphere of public law, follows a bifurcated and two-stage adjudicative system through the Administrative Court of Justice and the general courts. Furthermore, regulations and enactments issued by certain authorities and institutions face a legal vacuum regarding the examination and compensation of damages. Using a descriptive-analytical method, this article seeks to answer the question of whether the existing adjudicative system and the mechanisms embedded within the legal structure of the Islamic Republic of Iran are capable of addressing legislative and quasi-legislative damages. The findings indicate that the exempt status of certain enactments, the two-stage nature of these proceedings, the absence of specialized foundations for establishing legislative damages, and the failure to utilize the judicial capacities of the country have resulted in the marginalization of such claims. Accordingly, the establishment of a coherent legal regime and a unified judicial authority overseeing legislative damages, through reliance on the integrated adjudication model, as well as the creation of a dedicated compensation fund and budgetary allocation for the full recovery of damages, is of considerable importance.</p> <p>به رسمیت شناختن ویژگی های خاص مسئولیت تقنینی و شبه تقنینی همراه با مسئولیت مدنی سنتی، نظام دادرسی مطلوب ناشی از تقنین را<strong> </strong>تشکیل می‌دهد. مسئولیت مدنی دولت و مسئولیت تقنینی آن هرچند ویژگی‌های مشترکی دارند، اما تمرکز و تاکید متمایز بر آن ها نشان می‌دهد که نمی‌توان خسارات تقنینی را به طور کامل توسط قوانین مدنی و استفاده از عناصر سه گانه احراز خسارت پوشش داد. رویکرد نوظهور در حوزه خسارات تقنینی، دادرسی ادغامی است. در این الگو، خسارات تقنینی عمدتاً  توسط قواعد و نظریه های ویژه حقوق عمومی رسیدگی می‌شوند. با این حال، نظام جهوری اسلامی ایران  که اساساً هم چنان به سیستم حقوق مدنی و سنتی خود برای رسیدگی به دعاوی خسارت در حقوق عمومی متکی است، از نظام دادرسی تفکیکی و دو مرحله ای در دیوان عدالت اداری و دادگاه های عمومی پیروی میکند. هم چنین  مصوبات صادره از برخی مراجع و نهادها با خلأ قانونی عدم بررسی و جبران خسارت مواجه است. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی در پی پاسخ به این سوال است که نظام دادرسی موجود در جمهوری اسلامی ایران و ساز و کارهای تعبیه شده در آن ، قادر به رسیدگی به خسارات تقنینی و شبه تقنینی است؟ یافته های پژوهش حاکی از آن است که استثنا پذیری برخی مصوبات، دو مرحله ای بودن این دعاوی، عدم مبانی تخصصی و ویژه احراز خسارت تقنینی و عدم استفاده از ظرفیت های قضایی کشور، باعث متروک شدن این گونه دعاوی گردیده است. در این راستا، پیش بینی رژیم حقوقی منسجم و مرجع قضایی واحد ناظر بر خسارات تقنینی با بهره مندی از الگوی دادرسی ادغامی  و پیش بینی صندوق و محل بودجه اختصاصی برای بازیابی کامل خسارات واجد اهمیت است.</p> https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/586/424