Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1406 08 01 A Comparative Critique of the Components of Fair Trial in the 2013 Criminal Procedure Code and International Instruments نقد و بررسی تطبیقی مؤلفه‌های دادرسی منصفانه در قانون آیین دادرسی کیفری 1392 و اسناد بین‌المللی 1 16 FA محمدمهدی فلامرزی گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران محمدخلیل صالحی گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران Journal Article 1404 10 01 <p>A fair trial encompasses a set of principles and rules that are implemented by a competent, independent, and impartial legal authority throughout all stages of judicial proceedings, in accordance with human conscience and with due regard to the circumstances and personal characteristics of the parties to the dispute, thereby guaranteeing the rights of the litigants. Fair trial is regarded as one of the fundamental concepts in domestic legal systems and international instruments, aiming to preserve the balance of power between the parties throughout all stages of criminal proceedings and, in particular, to protect the rights of the accused. The components of a fair trial are founded upon numerous jurisprudential, legal, governmental, social, and other underlying principles. The Criminal Procedure Code enacted in 2013, in light of international instruments, has paid particular attention to the components of fair trial and the rights of the accused. Some of the components stipulated in this law have not been provided for in international instruments. Examples include the necessity of separating the prosecutorial authority from the investigative authority, the requirement to summon the accused after the collection of evidence and prior to arrest, and obtaining the accused’s final defense at the conclusion of the preliminary investigation stage. Conversely, certain components of fair trial—such as the principle of equality of arms, the legality of evidence acquisition, equality before the court, trial before ordinary courts, trial before multiple judges, and the necessity of examining evidence in court—are among the components recognized in international human rights instruments, yet the 2013 Criminal Procedure Code has either remained silent regarding them or has not explicitly addressed them. Overall, it may be stated that the provisions of the Criminal Procedure Code are, to a considerable extent, consistent with international instruments; however, in certain areas, such as the conduct of preliminary investigations by the prosecutor, the violation of the accused’s defense rights in some instances, and the possibility of holding non-public hearings in political and press offenses, instances of inconsistency can be observed.</p> <p>دادرسی منصفانه مشتمل بر مجموعه اصول و قواعدی است که مرجع رسیدگی‌کننده ­ی قانونیِ صالحِ مستقل و بی‌طرف در تمام مراحل فرآیند دادرسی و با رعایت وجدان بشری، این اصول و قواعد را با توجه به اوضاع و احوال و ویژگی‌های شخصی طرفین دعوی به کار می‌گیرد و حقوق طرفین دعوی را تضمین می‌نماید. دادرسی منصفانه در شمار مفاهیم اساسی حقوق داخلی و اسناد بین‌المللی است که تلاش بر رعایت موازنه­ی قوا بین طرفین پرونده در تمامی مراحل فرآیند کیفری دارد و به‌طور ویژه از حقوق متهم حمایت می‌کند. مؤلفه‌های دادرسی منصفانه دارای مبانی متعدد فقهی، حقوقی، حاکمیتی، اجتماعی و غیره می‌باشد. قانون آیین داددرسی کیفری مصوب 1392 در پرتو اسناد بین‌المللی توجه ویژه‌ای به مؤلفه‌های دادرسی منصفانه و حقوق متهم نموده است. برخی از مؤلفه‌هایی که در این قانون بیان گردیده‌اند، در اسناد بین‌المللی پیش‌بینی نشده است. برای نمونه، لزوم تفکیک مقام تعقیب از مقام تحقیق، لزوم احضار متهم پس از گردآوری ادله و مقدم بر جلب و گرفتن آخرین دفاع از متهم در پایان مرحله­ی تحقیقات مقدماتی از آن جمله‌اند. در مقابل، برخی از مؤلفه‌های دادرسی منصفانه، مانند اصل برابری سلاح‌ها، مشروعیت تحصیل دلیل، تساوی در برابر دادگاه، محاکمه در دادگاه عمومی، محاکمه در برابر قضات متعدد و لزوم رسیدگی به دلایل در دادگاه از مؤلفه‌هایی است که در اسناد بین‌المللی حقوق بشر پیش‌بینی شده‌اند اما ق.آ.د.ک. 1392 در خصوص آن‌ها سکوت نموده و یا به‌صراحت متذکر آن‌ها نگردیده است. در یک نگاه کلی می‌توان گفت مقررات ق.آ.دک. تا اندازه‌ی بسیاری با اسناد بین‌المللی انطباق دارند، لیکن در برخی زمینه‌ها، مانند انجام تحقیقات مقدماتی توسط دادستان، نقض حقوق دفاعی متهم در پاره‌ای موارد و قابلیت برگزاری دادرسی غیرعلنیِ جرائم سیاسی و مطبوعاتی، عدم انطباق را مشاهده می‌کنیم.</p> https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/576/422