Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 1 پیاپی ۲ 1402 12 20 Foundational Challenges in Integrating Ta'zir Punishments with the Principles of Restorative and Rehabilitative Justice in Criminological Interventions چالش‌های مبنایی تلفیق تعزیرات با اصل عدالت بازپرورانه و ترمیمی در مداخلات جرم شناختی 222 241 10.61838/jecjl.530 FA نجمه مالکی بروجنی عضو هیات علمی، گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. مریم نقدی دورباطی استادیار، گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران. کریم صالحی استادیار،گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران. Journal Article 1402/08/08 <p>This study examines the theoretical and practical challenges involved in integrating the system of ta'zir punishments with the principles of restorative and rehabilitative justice within the context of criminological interventions. Ta'zir, as a broad and flexible component of the Islamic criminal justice system, is grounded in religious normative foundations, the authority of sovereign penal power, the preservation of public order, and the realization of both general and specific deterrence, and it primarily structures responses to crime in the form of punishment based on sanctioning, social control, and the restriction of liberties. In contrast, restorative and rehabilitative justice seeks to offer an alternative model emphasizing the meaningful participation of the victim, the offender, and the local community, the compensation of harm, the restoration of damaged relationships, and the rehabilitation of the offender; a model which, despite its theoretical success and extensive scholarly development, has encountered practical challenges related to effectiveness and institutional limitations. Fundamental differences in objectives (punishment and deterrence versus reform and restoration), anthropological foundations (a duty-oriented and normative perspective versus an experience-based and human-centered approach), and the positioning of criminal responsibility between the two systems complicate their integration. Furthermore, the hierarchical and state-centered judicial structure governing ta'zir punishments demonstrates limited compatibility with the participatory, dialogical, and decentralized processes characteristic of restorative justice. The formalized nature of ta'zir sanctions, the restricted role of victims within judicial proceedings, and the tension between the religious nature of ta'zir punishments and the secular and relativist foundations of restorative justice constitute additional major barriers to convergence between these two approaches. Accordingly, the effective integration of these systems requires a reconsideration of the foundations of penal legitimacy, a redefinition of the role of the state in criminal response, and the design of flexible and multi-layered legal frameworks capable of mitigating existing theoretical and practical conflicts. Only through such an approach can a model be achieved that, while preserving the deterrent and order-maintaining functions of ta'zir punishments, also incorporates the reformative, human-centered, and restorative capacities of rehabilitative justice.</p> <p>این پژوهش به بررسی چالش‌های نظری و عملی تلفیق نظام تعزیرات کیفری با اصول عدالت بازپرورانه و ترمیمی در بستر مداخلات جرم‌شناختی می‌پردازد. تعزیرات، به‌عنوان بخش گسترده و انعطاف‌پذیر نظام کیفری اسلامی، بر مبانی هنجاری دینی، اقتدار حاکمیت کیفری، حفظ نظم عمومی و تحقق بازدارندگی عام و خاص استوار است و پاسخ به جرم را عمدتاً در قالب مجازات مبتنی بر تنبیه، کنترل اجتماعی و تحدید آزادی‌ها سامان می‌دهد. در مقابل، عدالت بازپرورانه و ترمیمی در پی ارائه الگویی متفاوت با تأکید بر مشارکت واقعی بزه‌دیده، بزهکار و جامعه محلی، جبران خسارت، ترمیم روابط آسیب‌دیده و توان‌بخشی فرد بزهکار است؛ الگویی که با وجود موفقیت نظری و تولید ادبیات گسترده، در عمل با چالش‌های کارآمدی و محدودیت‌های نهادی روبه‌رو بوده است. تفاوت‌های بنیادین در اهداف (تنبیه و بازدارندگی در برابر اصلاح و ترمیم)، مبانی انسان‌شناختی (نگاه تکلیف‌محور و هنجاری در برابر نگاه تجربه‌محور و انسان‌محور)، و جایگاه مسئولیت‌پذیری کیفری میان دو نظام، امکان ترکیب آن‌ها را با دشواری مواجه می‌کند. علاوه بر این، ساختار قضایی سلسله‌مراتبی و دولت‌محورِ حاکم بر تعزیرات، با فرایندهای مشارکتی، گفت‌وگومحور و غیرمرکزی عدالت ترمیمی سازگاری محدودی دارد. قالب‌مند بودن ضمانت‌اجراهای تعزیری، محدودیت نقش بزه‌دیده در فرآیند دادرسی، و تعارض میان ماهیت دینی تعزیرات و مبانی سکولار و نسبی‌گرای عدالت ترمیمی، از دیگر موانع عمده در مسیر هم‌گرایی این دو رویکرد است. بر این اساس، تلفیق مؤثر این دو نظام نیازمند بازنگری در مبانی مشروعیت مجازات، بازتعریف نقش دولت در پاسخ کیفری، و طراحی چارچوب‌های حقوقی منعطف و چندسطحی است تا بتوان تعارض‌های نظری و عملی موجود را کاهش داد. تنها با اتخاذ چنین رویکردی می‌توان به مدلی دست یافت که ضمن حفظ کارکردهای بازدارنده و نظم‌آفرین تعزیرات، از ظرفیت‌های اصلاحی، انسان‌محور و ترمیمی عدالت بازپرورانه نیز بهره‌مند گردد.</p> https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/530/309