Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 1 پیاپی ۲ 1402 12 20 The Effects and Legal Rulings of Headship over the Family from the Perspective of Islamic Jurisprudence and Positive Law آثار و احکام ریاست بر خانواده از منظر فقه مذاهب اسلامی و حقوق موضوعه 206 221 10.61838/jecjl.525 FA بهناز کرمی دانشجوی دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران عبدالوحید وفائی استادیار، گروه معارف اسلامی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران موسی بیات استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 1402 09 28 <p>Headship over the family has consistently been one of the most contentious issues in the field of jurisprudence and law. This study seeks to answer the question of what the effects and legal rulings of male headship over the family are from the perspective of Islamic schools of jurisprudence. Jurists do not hold a unified view on this matter; some do not consider headship to constitute a ḥukm waḍʿī (declaratory ruling), while others believe that all the underlying rationales for legislative enactment are present in the institution of family headship, and that the Lawgiver has established it based on these rationales. From a legal standpoint, Article 1105 of the Civil Code refers to this rational principle, namely the headship of the man over the family. The methodology of this research is descriptive-analytical and is based on library sources. The findings indicate that although male headship over the family is recognized in Islamic jurisprudence, its scope varies across different schools, all of which emphasize the rational nature of this institution. Headship does not imply absolute domination but rather pertains to the preservation of the family’s best interests. Among the most significant effects of this headship are authorities related to the place of residence, the wife’s employment, maintenance (nafaqah), and travel.</p> <p>ریاست بر خانواده، همواره یکی از مباحث چالش‌برانگیز در حوزه فقه و حقوق  بوده است. این پژوهش در پی پاسخ به این سؤال است که آثار و احکام ریاست مرد بر خانواده از منظر فقه مذاهب اسلامی چیست؟ نظر فقها در این باره یکسان نیست، برخی ریاست را حکم وضعی نمی‌دانند، برخی معتقدند که تمام دواعی جعل در ریاست خانواده وجود دارد و شارع به اعتبار این دواعی، ریاست را برای آن جعل کرده است. از منظر قانون، ماده ۱۱۰۵ قانون مدنی، اشاره به همین امر عقلایی یعنی ریاست مرد بر خانواده دارد. روش  این پژوهش توصیفی-تحلیلی و بر پایه‌ی منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ریاست مرد بر خانواده در فقه، اگرچه به رسمیت شناخته شده، اما محدوده آن در هر مذهب متفاوت است و همگی بر اصل عقلایی بودن این نهاد تأکید دارند. ریاست به معنای سلطه مطلق نبوده و ناظر به حفظ مصلحت خانواده است. از مهم‌ترین آثار این ریاست می‌توان به اختیاراتی در زمینه محل سکونت، اشتغال زوجه، نفقه، و سفر اشاره کرد. </p> https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/525/307