Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 1 پیاپی ۲ 1402 12 10 Informal Digital Justice: Functions and Consequences in the Digital Society عدالت دیجیتال غیر رسمی: کارکردها و پیامدها در جامعه دیجیتال 173 189 10.61838/jecjl.461 FA سینا نجفی دانشجوی دکتری، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران امیر سماواتی پیروز استادیار، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران محمد علی مهدوی ثابت استادیار، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1402/09/12 <p>Informal digital justice, as an emerging model in digital criminology, operates beyond the formal judicial system and leverages the capacities of media platforms to advance social justice. Using a descriptive–analytical method and relying on library-based sources, this study examines the functions and consequences of this phenomenon and proposes a framework for balancing public participation with individual rights. The findings indicate that user activism and online whistleblowing—particularly in the forms of online feminist justice (collective responses to gender-based violence) and viral justice (algorithmic amplification of claims-making)—enhance transparency, accelerate the pursuit of crimes, and provide effective support for victims, especially in cases of domestic violence and online sexual abuse where formal systems often act slowly. However, feminist backlash, doxxing, and the dissemination of misinformation, coupled with premature judgment, violations of the presumption of innocence, unregulated publicization of crimes, and the erosion of privacy, undermine public trust and lead to social instability. This duality demonstrates that preserving positive functions while preventing negative consequences is achievable only through the development of transparent legal frameworks, ethical oversight of platforms, and public education in digital rights—solutions that strengthen public participation while safeguarding individual rights.</p> <p>عدالت دیجیتال غیررسمی، به‌عنوان الگویی نوظهور در جرم‌شناسی دیجیتال، فراتر از نظام قضایی رسمی عمل می‌کند و از ظرفیت پلتفرم‌های رسانه‌ای برای تحقق عدالت اجتماعی بهره می‌گیرد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و تکیه بر منابع کتابخانه‌ای، کارکردها و پیامدهای این پدیده را بررسی می‌کند و راهکار برقراری تعادل میان مشارکت عمومی و حقوق فردی را پیشنهاد می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که کنشگری کاربران و افشاگری آنلاین، به ویژه در قالب عدالت فمینیستی آنلاین(واکنش جمعی به خشونت جنسیتی) و عدالت ویروسی (گسترش الگوریتمی مطالبه­گری)، شفافیت را افزایش داده، پیگیری جرایم را شتاب می‌بخشد و حمایت مؤثری از بزه‌دیدگان – به‌ویژه در خشونت خانگی و سوءاستفاده جنسی آنلاین که نظام رسمی در آن‌ها کند است – فراهم می‌آورد. با این وجود، واکنش معکوس فمینیستی، افشای اطلاعات شخصی و انتشار اطلاعات کاذب، همراه با قضاوت زودهنگام، نقض اصل برائت، علنی‌سازی بی‌ضابطه جرایم و تضعیف حریم خصوصی، اعتماد عمومی را مخدوش کرده و به بی‌ثباتی اجتماعی منجر می‌شود. این دوگانگی نشان می‌دهد که حفظ کارکردهای مثبت و جلوگیری از پیامدهای منفی، تنها با تدوین چارچوب‌های قانونی شفاف، نظارت اخلاقی بر پلتفرم‌ها و آموزش عمومی در حقوق دیجیتال امکان‌پذیر است؛ راهکارهایی که مشارکت عمومی را تقویت می‌کنند، اما حقوق فردی را نیز پاس می‌دارند.</p> https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/461/287