Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 3060-7949 4 پیاپی 13 1405 02 01 A Comparative Study of Detention under Supervision in the Islamic Penal Code of Iran and the Netherlands بررسی تطبیقی بازداشت تحت نظر در قانون مجازات اسلامی ایران و هلند 1 19 10.61838/jecjl.374 FA سمیه امین افشار دانشجوی دکتری گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران نادر مختاری افراکتی استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران عبدالمهدی عربشاهی مقدم استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران Journal Article 1404 03 05 <p>Custody under supervision, as one of the most significant instruments of deprivation of liberty in criminal procedure, has long been contested for balancing public security with the protection of individual freedoms. This study adopts a comparative perspective to examine custody under supervision in Iranian and Dutch legal systems. Findings indicate that in Iran, Islamic jurisprudence and principles such as the presumption of innocence and the rule of no harm constitute the theoretical foundation, while the Code of Criminal Procedure has sought to guarantee rights such as access to counsel, the right to silence, and family notification in order to reconcile security imperatives with defendants’ rights. In contrast, the Dutch legal system, rooted in liberal principles and bound by the European Convention on Human Rights, allows detention only under exceptional circumstances and ensures judicial supervision from the outset, short statutory limits, and alternatives such as bail or electronic monitoring to maximize individual liberty. Moreover, the innovative TBS measure in the Netherlands links detention with psychiatric treatment, offering a distinctive approach toward dangerous offenders. Ultimately, the comparison shows that while both jurisdictions emphasize restricting detention and preventing arbitrariness, Iran still faces challenges of enforcement and gaps between law and practice, whereas the Netherlands struggles with financial and ethical concerns related to long-term measures. The study’s results provide insights for domestic reforms and greater alignment with human rights standards.</p> <p>بازداشت تحت نظر به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای سلب آزادی در فرآیند دادرسی کیفری، همواره محل مناقشه میان ضرورت تأمین امنیت اجتماعی و صیانت از آزادی‌های فردی بوده است. پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی، به بررسی بازداشت تحت نظر در دو نظام حقوقی ایران و هلند می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در ایران، مبانی فقهی و اصول اسلامی همچون قاعده لاضرر و اصل برائت، چارچوب نظری این نهاد را شکل می‌دهند و قانون آیین دادرسی کیفری نیز تلاش کرده است با پیش‌بینی حقوقی نظیر حق وکیل، حق سکوت و اطلاع خانواده، موازنه‌ای میان حقوق متهم و الزامات امنیتی برقرار کند. در مقابل، نظام حقوقی هلند با تکیه بر اصول لیبرال و الزامات کنوانسیون اروپایی حقوق بشر، بازداشت را تنها در شرایط استثنایی مجاز دانسته و با طراحی سازوکارهایی مانند نظارت قضایی فوری، محدودیت زمانی کوتاه و جایگزین‌هایی نظیر آزادی با وثیقه یا نظارت الکترونیکی، بیشترین تضمین را برای آزادی فردی فراهم کرده است. همچنین، نهاد نوآورانه TBS در هلند با پیوند بازداشت و درمان روان‌پزشکی، رویکردی متمایز در قبال متهمان خطرناک ارائه می‌دهد. در نهایت، مطالعه تطبیقی نشان داد که هر دو کشور بر اصل ضرورت محدودسازی بازداشت و منع خودسری تأکید دارند، اما ایران همچنان با چالش‌های اجرایی و فاصله میان قانون و عمل مواجه است، در حالی که هلند بیشتر با دغدغه‌های مالی و اخلاقی مرتبط با تدابیر بلندمدت مواجه می‌باشد. نتایج این مطالعه می‌تواند در جهت اصلاح قوانین داخلی و انطباق بیشتر با استانداردهای حقوق بشری مفید واقع شود.</p> https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/374/250