Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 1 پیاپی ۲ 1402 06 20 A Comparative Study of Absurd Penalty Clauses in Iran and France Law مطالعه تطبیقی شرط وجه التزام سفهی در حقوق ایران و فرانسه 17 33 10.61838/jecjl.355 FA مصطفی محمودی هرندی گروه حقوق، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران سعید شریعتی فرانی گروه حقوق، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران علیرضا انتظاری نجف آبادی گروه حقوق، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران Journal Article 1402/03/01 <p>This study, using a descriptive-analytical method, conducts a comparative analysis of absurd (irrational) penalty clauses in Iranian and French law. Undoubtedly, rationality is a fundamental feature of all legal acts. Sometimes the acts and omissions of legally competent individuals are deemed, from a customary perspective, to lack a rational purpose, and are described by reasonable people as irrational or absurd. Absurdity is not exclusive to contracts of sale but also applies within the scope of commutative contracts, ancillary contractual conditions, and unilateral juridical acts. The inclusion of absurd conditions in contracts, such as a penalty clause where there is no rational or customary proportionality between the stipulated contractual damages and the actual damages, can be considered an example of absurd contractual clauses. In Iranian law, the legislature has made no reference to absurd conditions, and there is disagreement among jurists and legal scholars regarding their legal status. Some hold that such conditions are valid, while others consider them absolutely void. In French law, juridical acts deemed absurd in the sense recognized in Iranian law do not exist; however, Articles 1152, 1230, and 1231 of the French Civil Code and Clause 5 of Article 1231 of the French Law of Obligations address this type of clause and permit judicial control over penalty clauses, allowing the judge to increase or decrease the amount of an excessively high or unreasonably low penalty.</p> <p>پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی، شرط وجه التزام سفهی در حقوق ایران و فرانسه را مورد مطالعه تطبیقی قرار داده است. بدون تردید، عقلانیت ویژگی بنیادین كلیه اعمال حقوقی است. گاهی افعال و اتراک اعمال حقوقی انسان‌های رشید، در نظر عرف، فاقد غرض عقلایی بوده و عقلا اینگونه اعمال را بی‌خردانه و سفیهانه می‌خوانند؛ سفهی بودن مختص عقد بیع نیست، بلکه در قلمرو عقود معاوضی، شروط ضمن عقد و ایقاعات نیز جریان دارد. درج شروط سفیهانه در قراردادها مثل شرط وجه التزامی که تناسب عقلی و عرفی بین خسارت قراردادی و واقعی وجود ندارد، می‌تواند نمونه‌ای از شروط ضمن عقد سفهی باشند. در حقوق ایران، قانونگذار بحثی از شروط سفهی به میان نیاورده و در خصوص وضعیت حقوقی این شروط، بین فقها و حقوقدانان اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی قائل به صحت این شروط و عده‌ای به بطلان مطلق آن نظر دارند. در حقوق فرانسه، اعمال حقوقی سفهی با مفهوم و قلمرویی که در حقوق ایران وجود دارند، به چشم نمی‌خورد، لکن مواد 1152 و 1230 و 1231 قانون مدنی فرانسه و بند 5 ماده 1231 قانون تعهدات جدید فرانسه به این شرط پرداخته و امکان کنترل قضایی بر وجه التزام را تجویز و به قاضی اجازه داده تا میزان وجه التزام گزاف یا اندک را افزایش یا کاهش دهد.</p> https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/355/230