Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 3 پیاپی 12 1404 10 16 A Comparative Study of the Scope of Physician Intervention in Unconscious and Incapacitated Patients in Iranian Law and the German Legal System مطالعه تطبیقی حدود مداخله پزشک در بیماران بی‌هوش و فاقد اختیار در حقوق ایران و نظام حقوقی آلمان 1 17 10.61838/jecjl.294 FA محمدرضا گنج خانلو دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران احمد پاپی دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم شناسی، گروه حقوق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران نفیسه متولی زاده نائینی استادیار ، گروه حقوق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران Journal Article 1404/02/11 <p>With the remarkable advancement of medical science and the increasing complexity of therapeutic interventions, particularly in emergency situations, the necessity of revisiting the legal boundaries and regulations governing physician intervention has become more evident. In Iranian law, which is grounded in the principles of Shia Imamiyyah jurisprudence, doctrines such as necessity (iztirār), no-harm (lā-ḍarar), and beneficence (iḥsān) serve as the basis for the legitimacy of such interventions. In contrast, the German legal system, emphasizing the principle of patient autonomy, has anticipated prospective instruments such as advance healthcare directives and legal representatives for such circumstances. The aim of this study is to comparatively analyze these two systems to identify the legal gaps in Iran and to propose reformative solutions. This research employs a descriptive-analytical method with a comparative approach, examining jurisprudential, legal, and statutory sources in both Iran and Germany. The results of the study indicate that both legal systems prioritize the principle of saving the patient’s life in emergency conditions over other principles. However, the German legal system, through the codification of legal instruments such as advance healthcare directives and healthcare proxies, has managed to address executive shortcomings more precisely, while in Iranian law, such instruments lack codified legal foundations. This study argues that the Iranian legal system, while preserving its jurisprudential foundations, can benefit from the coherent structure of German law in protecting incapacitated patients. It is suggested that by drafting complementary regulations concerning healthcare proxies, medical wills, and health law education, not only can the legal security of physicians be strengthened, but patients’ rights can also be more effectively guaranteed. These measures can enhance the efficiency of the healthcare system in crisis situations.</p> <p>با پیشرفت شگرف دانش پزشکی و افزایش پیچیدگی اقدامات درمانی، به‌ویژه در شرایط اورژانسی، ضرورت بازنگری در حدود و ضوابط قانونی مداخله پزشک بیش از پیش احساس می‌شود. در حقوق ایران که بر مبانی فقه شیعه امامیه استوار است، قواعدی چون اضطرار، لاضرر و احسان مبنای مشروعیت چنین مداخلاتی هستند. در مقابل، نظام حقوقی آلمان با تأکید بر اصل خودمختاری بیمار، ابزارهای پیشینی نظیر وصیت‌نامه درمانی و نماینده قانونی را برای چنین مواقعی پیش‌بینی کرده است. هدف این پژوهش، بررسی تطبیقی این دو نظام جهت شناسایی خلاهای قانونی ایران و ارائه راهکارهای اصلاحی می‌باشد.<strong> </strong>پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی، به بررسی منابع فقهی، حقوقی و قانونی ایران و آلمان پرداخته است.<strong> </strong>نتایج پژوهش نشان می‌دهد که هر دو نظام حقوقی اصل نجات جان بیمار را در شرایط اضطراری بر دیگر اصول مقدم می‌دانند. با این حال، نظام حقوقی آلمان با تدوین ابزارهای حقوقی همچون وصیت‌نامه درمانی و نماینده درمانی، توانسته است خلأهای اجرایی را به شکل دقیق‌تری پوشش دهد؛ در حالی که در حقوق ایران، این ابزارها فاقد مبنای قانونی مدون‌اند.<strong> </strong>پژوهش حاضر بر این باور است که نظام حقوقی ایران با حفظ مبانی فقهی خود می‌تواند از ساختار منسجم حقوق آلمان در حمایت از بیماران فاقد اختیار بهره گیرد. پیشنهاد می‌شود با تدوین قوانین مکمل در زمینه نماینده درمانی، وصیت‌نامه پزشکی و آموزش حقوق سلامت، ضمن تقویت امنیت حقوقی پزشکان، حقوق بیماران نیز به شکلی مؤثرتر تضمین گردد. این اقدامات می‌تواند موجب ارتقاء کارآمدی نظام سلامت در شرایط بحرانی گردد.</p> https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/294/179