Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 2 پیاپی 7 1403 09 20 Challenges Faced by Convicts in Iran's Criminal Law چالش‌های فراروی محکومان در حقوق کیفری ایران 312 330 10.61838/jecjl.234 FA حسین سلطانی گروه حقوق، واحد آمل، دانشگاه آیت الله آملی، آمل، ایران. محسن فلاح گروه حقوق بین الملل، واحد نوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، نوشهر، ایران. Journal Article 1403 06 29 <p>The Iranian criminal justice system has long relied on incarceration as the primary punitive response to crime. However, practical experiences and contemporary legal and criminological insights increasingly reveal that imprisonment often fails to achieve core objectives such as offender rehabilitation, deterrence, and social protection. This article adopts an analytical-critical approach to explore the multifaceted challenges faced by convicts in Iran’s penal system. It demonstrates that imprisonment, in its current structure, not only lacks reformative effect but actively contributes to the production and reproduction of individual, social, and economic harm. Key concepts such as human dignity, individualized sentencing, the necessity of personality files, and alternative punishments are critically examined. Furthermore, the article provides a comparative analysis of global experiences with prison privatization and its implications for penal efficiency and justice. Ultimately, it argues for a transition from punitive to restorative justice models, grounded in human-centered, rehabilitative, and individualized approaches. The findings underscore the urgent need for a foundational reform of Iran’s punitive philosophy, the expansion of non-custodial measures, the institutionalization of offender profiling, and robust regulatory mechanisms—particularly if privatization initiatives are pursued. Drawing from theoretical frameworks, comparative models, and legal analyses, this study offers a comprehensive roadmap for transforming Iran’s penal policy toward a more effective and humane criminal justice system.</p> <p>نظام عدالت کیفری ایران با محوریت مجازات حبس، سال‌هاست که به‌عنوان ابزار اصلی واکنش به بزهکاری شناخته می‌شود؛ اما تجربه‌های عملی و یافته‌های نظری جدید، حاکی از ناکارآمدی این شیوه در تحقق اهدافی چون اصلاح مجرم، بازدارندگی و تأمین امنیت اجتماعی است. این مقاله با رویکردی تحلیلی-انتقادی به بررسی چالش‌های فراروی محکومان در نظام کیفری ایران می‌پردازد و نشان می‌دهد که زندان در وضعیت فعلی نه‌تنها موجب اصلاح مجرم نمی‌شود، بلکه با تولید و بازتولید آسیب‌های فردی، اجتماعی و اقتصادی، نقش منفی در فرآیند عدالت ایفا می‌کند. در این راستا، مفاهیمی چون کرامت انسانی، فردی‌سازی مجازات، ضرورت پرونده شخصیت و مجازات‌های جایگزین مورد واکاوی قرار گرفته‌اند. همچنین، تجربه جهانی در زمینه خصوصی‌سازی زندان‌ها و آثار آن در کارآمدی نظام کیفری مورد تحلیل تطبیقی قرار گرفته و در نهایت، بر لزوم گذار از عدالت تنبیهی به سوی عدالت ترمیمی، با بهره‌گیری از رویکردهای انسانی، بازپرورانه و فردمحور تأکید شده است. یافته‌های مقاله حاکی از آن است که تحقق عدالت مؤثر در نظام کیفری ایران نیازمند بازنگری اساسی در فلسفه مجازات، توسعه نهادهای جایگزین حبس، نهادینه‌سازی پرونده شخصیت و ایجاد سازوکارهای نظارتی کارآمد در صورت حرکت به سمت خصوصی‌سازی است. این مقاله با تکیه بر مبانی نظری، داده‌های تطبیقی و تحلیل‌های حقوقی، چشم‌اندازی جامع برای اصلاح سیاست جنایی ایران در جهت تحقق عدالت انسانی و کارآمد ارائه می‌دهد.</p> https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/234/152