Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 3 پیاپی 11 1404 08 10 Analysis of the Civil Liability of the Securities and Exchange Organization Toward Shareholders: A Comparative Study with the Legal System of the United Kingdom تحلیل مسئولیت مدنی سازمان بورس در قبال سهامداران: مطالعه تطبیقی با نظام حقوقی انگلستان 1 20 10.61838/jecjl.207 FA مرتضی بهادران شیروان دانشجوی دکتری، گروه حقوق خصوصی، دانشگاه عدالت، تهران، ایران شاهین شامی اقدم دکتری تخصصی، گروه حقوق خصوصی، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران Journal Article 1403 12 01 <p>This article analyzes the civil liability of the Securities and Exchange Organization (SEO) toward shareholders through a comparative study of the legal systems of Iran and the United Kingdom. In capital markets, the SEO functions as a regulatory authority, bearing responsibilities such as oversight of transactions, dissemination of accurate information, and enforcement of regulations. Negligence in performing these duties—including the release of inaccurate information, unlawful suspension of trading symbols, or inadequate supervision—can give rise to civil liability. In Iranian law, the liability of the SEO is grounded in principles such as no harm (la zarar) and causation (tasbib), whereas in the UK legal system, regulatory bodies such as the Financial Conduct Authority (FCA) protect investor rights through more robust mechanisms. The comparative analysis reveals that in Iran, shareholder claims are generally pursued through general courts and the Administrative Court of Justice; however, these proceedings face challenges such as the lack of specialized tribunals and prolonged litigation processes. In contrast, the UK legal system facilitates compensation through mechanisms like collective actions and professional liability insurance. Moreover, the FCA plays an effective role in indirectly protecting shareholders by supervising information transparency and preventing market abuse. The findings of this study indicate that enhancing transparency, accountability, and the specialization of adjudicatory bodies in Iran could improve the accountability of the SEO and increase shareholder trust. Additionally, adopting the UK’s successful practices in compensation schemes and market oversight may offer a viable path for reforming Iran’s legal framework.</p> <p>این مقاله به تحلیل مسئولیت مدنی سازمان بورس در قبال سهامداران با مطالعه تطبیقی در نظام حقوقی ایران و انگلستان می‌پردازد. در بازار سرمایه، سازمان بورس به عنوان نهاد ناظر، وظایفی مانند نظارت بر معاملات، انتشار اطلاعات صحیح و اجرای مقررات را بر عهده دارد. تقصیر در انجام این وظایف، از جمله انتشار اطلاعات نادرست، توقف غیرقانونی نمادها یا نظارت ناکافی، می‌تواند منجر به مسئولیت مدنی شود. در حقوق ایران، مسئولیت سازمان بورس مبتنی بر اصولی مانند لاضرر و تسبیب است، در حالی که در نظام حقوقی انگلستان، نهادهای نظارتی مانند سازمان رفتار مالی با سازوکارهای دقیق‌تری از حقوق سرمایه‌گذاران حمایت می‌کنند. مطالعه تطبیقی نشان می‌دهد که در ایران، دعاوی سهامداران عمدتاً از طریق دادگاه‌های عمومی و دیوان عدالت اداری پیگیری می‌شود، اما چالش‌هایی مانند تخصصی نبودن مراجع رسیدگی و طولانی بودن فرآیند دادرسی وجود دارد. در مقابل، نظام حقوقی انگلستان با سازوکارهایی مانند طرح دعاوی جمعی و بیمه مسئولیت حرفه‌ای، جبران خسارت را تسهیل می‌کند. همچنین، FCA با نظارت بر شفافیت اطلاعات و جلوگیری از سوءاستفاده در بازار، نقش مؤثری در حمایت غیرمستقیم از سهامداران ایفا می‌نماید. نتایج این مطالعه حاکی از آن است که تقویت شفافیت، پاسخگویی و تخصصی‌سازی مراجع رسیدگی در ایران می‌تواند به بهبود مسئولیت‌پذیری سازمان بورس و افزایش اعتماد سهامداران بینجامد. همچنین، الگوبرداری از تجربیات موفق انگلستان در زمینه جبران خسارت و نظارت بازار می‌تواند راهکار مناسبی برای اصلاح نظام حقوقی ایران باشد. </p> https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/207/133