تحلیل راهبردهای نوین بازدارندگی در برابر جرم‌ سازمان‌یافته اقتصادی: رویکردی شبکه‌محور در مدیریت مفاسد پیچیده - صنوبر لیماکشی, فاطمه; خواجوند, مظاهر; فلاح, محسن (دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی)
پژوهش حاضر با هدف واکاوی ماهیت چندلایه و ساختارمند مفاسد اقتصادی شبکه‌ای، تلاش می‌کند نشان دهد که این نوع فساد نه محصول رفتارهای فردی، بلکه نتیجه تعاملات منسجم میان مجموعه‌ای از بازیگران در سطوح مختلف اداری و اقتصادی است. مسئله اصلی آن است که چرا با وجود گسترش قوانین و نهادهای نظارتی، شبکه‌های فساد همچنان توان بازتولید و انطباق با شرایط جدید را دارند و چه سازوکاری می‌تواند چرخه پنهان آن‌ها را مختل کند. یافته‌های تحقیق نشان داد که شبکه‌های فساد اقتصادی بر پایه پیوندهای غیررسمی، حلقه‌های واسط، شرکت‌های پوششی و بهره‌برداری از خلأهای نظارتی عمل می‌کنند و نقطه تمرکز آن‌ها بر گره‌های حساس است که شناسایی‌شان نیازمند تحلیل داده‌محور و رویکرد شبکه‌ای است. همچنین روشن شد که ابزارهایی مانند تحلیل الگوریتمی تراکنش‌ها، سامانه‌های شفافیت مالی و یکپارچه‌سازی داده‌های نهادی، بالاترین کارایی را در کشف الگوهای پنهان و مسیریابی جریان‌های مالی غیرقانونی دارند. در بررسی‌های تطبیقی مشخص شد کشورهایی که موفق به کاهش فساد سازمان‌یافته شده‌اند، از ترکیب همکاری نهادی، فناوری‌های ردیابی هوشمند، قوانین شفافیت مالی و حمایت مؤثر از افشاگران بهره برده‌اند. تحلیل نمونه‌های واقعی نیز نشان داد که برخوردهای صرفاً قضایی بدون اصلاحات ساختاری، تنها به جابه‌جایی افراد در شبکه منجر شده و تأثیر پایدار ایجاد نمی‌کند. روش پژوهش به صورت توصیفی ـ تحلیلی، با بهره‌گیری از تحلیل شبکه‌ای، بررسی پرونده‌های عملی و مطالعه تطبیقی میان الگوهای داخلی و بین‌المللی اجرا شد. نتیجه آن است که کارآمدترین راهبرد بازدارندگی، رویکردی است که هم‌زمان بر سه لایه ساختار، رفتار و انگیزه شبکه‌های فساد تمرکز داشته و از مداخله‌های هوشمند برای اخلال در گره‌های کلیدی بهره گیرد.